اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

واکاوی عوامل مؤثر بر ایجاد انگیزش در کارکنان سازمان از منظر قرآن کریم با استفاده از روش فرآیند چرخه‌ای تحلیل

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 گروه مدیریت کسب و کار، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران
2 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
چکیده:

‌انگیزش یک مفهوم روان‌شناختی است که در مباحث گوناگونی همچون مدیریت، علوم رفتاری و اخلاق، کاربرد زیادی دارد و زوایای مختلف آن در این علوم بررسی می‌شود. هدف از انجام این پژوهش درگام اول شناسایی و واکاوی عوامل موثر بر انگیزش کارکنان از منظر قرآن کریم و در گام دوم و تحلیل این رویکرد به عنوان راه حلی در جهت بهبود و ارتقای رفتار فرهنگی- اجتماعی کارکنان در سطح سازمان‌ها است. با استفاده از روش فرآیند چرخه‌ای تحلیل، آیات مرتبط با کلیدواژه‌های «بعث»، «إثاره»، «نزغ» و «میل» شناسایی و تحلیل شدند. نتایج پژوهش حاضر عوامل مؤثر بر انگیزش در کارکنان سازمان‌ها را نشان می‌دهد و بیان می‌کند که نیاز به عنوان محرکی درونی و عامل ایجاد انگیزش، نقش کلیدی در هدایت و سازمان‌دهی رفتار فردی و اجتماعی کارکنان در سطح سازمان دارد و بدون وجود نیاز، انگیزش در افراد شکل نمی‌گیرد. برهمین اساس، پاسخگویی به نیازهای انسانی می‌تواند منجر به بهبود عملکرد فردی و اجتماعی درون‌سازمانی شود. درنهایت نتایج این مطالعه حاکی از آن است که تعالیم قرآن در حوزه رفتارهای انسان با تأکید بر ابعاد معنوی و اخلاقی انگیزش، به صورت کاملا کاربردی و عملی، می‌تواند زمینه‌ساز تقویت و بهبود رفتارهای فرهنگی-اجتماعی و درنتیجه ارتقای عملکرد سازمانی باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analyzing the Factors Influencing Employee Motivation in Organization from the Perspective of the Holy Quran Using the Cyclic Process Analysis Method

نویسندگان English

Mohammad Rezaali 1
Amir Hosein Adeli Jazeb 2
Ali Rezaeian 3
1 Department of Business Management, Faculty of Islamic Studies and Management, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
2 Department of Public Administration, Faculty of Management and Economics, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
3 Professor, Department of Public Administration, Faculty of Management and Accounting, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده English

Motivation is a psychological concept widely applied in various fields such as management, behavioral sciences, and ethics, with its different aspects being examined within these disciplines. The primary objective of this study is, first, to identify and analyze the factors influencing employee motivation from the perspective of the Holy Quran, and second, to evaluate this approach as a solution for improving and enhancing employees' cultural-social behavior within organizations. Using the cyclic process analysis method, Quranic verses related to the keywords "Ba‘th", "Ithārah", "Nazgh", and "Mayl" were identified and analyzed. The findings of this research highlight the factors affecting motivation in organizational employees, emphasizing that need serves as an intrinsic driver and a key element in motivating individuals, guiding and organizing their individual and social behavior within the organization. Without the presence of need, motivation does not develop in individuals. Accordingly, addressing human needs can lead to the improvement of both individual and social intra-organizational performance. Ultimately, the results of this study indicate that the teachings of the Quran, by emphasizing the spiritual and ethical dimensions of motivation, can practically and effectively contribute to strengthening and improving cultural-social behaviors and, consequently, enhancing organizational performance.

کلیدواژه‌ها English

Motivation
Employee Motivation
The Holy Quran
Cyclic Process Analysis Method
قرآن‌کریم؛ کلام‌الله مجید.
1.     ابوالعلایی‌، بهزاد (1389). مدیریت‌ عملکرد، راهنمای‌ مدیران برای‌ ارزیابی‌ و بهبود عملکرد کارکنان. تهران: انتشارات سازمان مدیریت‌ صنعتی‌.
2.     ابوعلی سینا (1400). رسایل ابن‌سینا. قم: بیدار.
3.     احمدنیا آلاشتی، سیامک، محمدی، ابوالفضل، بازرگانی، محمد و اسکندری، محمد (1392). الگوی انگیزش انسان در سازمان از دیدگاه قرآن کریم. دو فصلنامه علمی-پژوهشی مدیریت اسلامی، 11 - 36.
4.     برکباف، خدیجه سادات و دباغ‌زاده، رضا (1401). رفتار شهروندی‌ سازمانی‌ و اثرات آن بر عملکرد کارکنان و سازمان. فصلنامه‌ پژوهش‌های‌ معاصر در علوم مدیریت‌ و حسابداری‌، 1 - 14.
5.     تبیک، محمدتقی (1399). تبیین مدل تحولی انگیزش بر اساس فرهنگ اسلامی. دو فصلنامه‌ی علمی روان‌شناسی فرهنگی، 57 - 80.
6.     DOI: 20.1001.1.25887211.1399.4.1.3.1
7.     جواهرفروش زاده، عبدالرحیم (1372). آراء تربیتی غزالی. کیهان اندیشه، (52)، 17 - 25.
8.     حاجی بابایی، حمیدرضا، رضازاده عسگری، زهرا و سلیمی، زهرا (1397). تأثیر ایمان به توحید رحمانی الهی بر عوامل فکری فشارهای روانی. چهارمین کنگره بین‌المللی فرهنگ و اندیشه دینی، 1 – 11.
9.     حسینی، سید محمدرضا، حسینی، ثریا سادات، موحدنیا، معصومه و دادجو، یدالله (1402). مبانی عقلی انگیزه‌های اخلاقی از نگاه قرآن. فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن،53 - 34.
10. DOI: 10.22034/jksl.2023.369187.1170
11. خاقانی، محمد (1382). تأثیر انگیزش بر بهره‌وری سازمان. همایش کیفیت و بهره‌وری در صنعت برق، 272 - 280.
12. خامنه‌ای، سیدعلی (1353). طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن. مشهد: صهبا.
13. خمینی (ره)، روح‌الله (1362). جهاد اکبر یا مبارزه با نفس. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
14. شریفی، سمیه و پورمیری، منصوره (1403). مرور نظام‌مند مطالعات مرتبط با انگیزش شغلی کارکنان در ایران. پنجمین کنفرانس بین‌المللی و هشتمین همایش ملی مدیریت، روان‌شناسی و علوم رفتاری، 1 - 22.
15. طباطبایی، علامه سید محمدحسین (1378). تفسیر المیزان. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
16. غفاری، جواد، محمدی منفرد، بهروز، واحد جوان، وحید و عسگری یزدی، علی (1403). رویکردی به انگیزش اخلاقی در آیات و روایات از منظر روانشناسی اخلاق دینی. اخلاق وحیانی، 39 – 77.
17. فارابی، ابونصر محمد بن محمد (1397). فصوص الحکمه. تهران: مولی.
18. قاسمی، حمید (1400). مرجع پژوهش. تهران: اندیشه آرا.
19. قرائتی، محسن (1387). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
20. کمانی نجف‌آبادی، مهدی (1400). مدل مسئولیت‌پذیری اجتماعی قرآن. قم: مؤسسه فرهنگی دارالحدیث.
21. مصباح یزدی، محمدتقی (1388). اخلاق در قرآن. تهران: انتشارات دارالفکر.
22. مطهری، مرتضی (1358). مجموعه آثار. تهران: انتشارات صدرا.
23. مکارم شیرازی، ناصر (1380). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب اسلامیه.
24. ملاصدرا (1393). آگاهی و گواهی. قم: نشر موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
25. Chang, E., Lee, A., Byeon, E., & Lee, S.M. (2015). Role of motivation in the relation between perfectionism and academic burnout in Korean students. Elsevier, 53 - 78. DOI:10.1016/j.paid.2015.03.027
26. Creswell, J. (2006). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five traditions. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
27. Edir, D. (2006). Organizational Motivation And Effectiveness: A Comparative Analysis. Educational Administration Quarterly, 260 - 279.
28. Galani, A., & Galanakis, M. (2022). Organizational Psychology on the Rise—McGregor’s X and Y Theory: A Systematic Literature Review. Psychology, 358 - 379. DOI: 10.4236/psych.2022.135051
29. Herzberg, F., Mausner, B., & Snyderman, B.B. (1959). The Motivation to Work. New York: Wiley.
30. Lincoln, Y., & Guba, E. (1985). Naturalistic inquiry. Newbury Park, CA: Sage Publications.
31. Maslow, A. (1970). Motivation and Personality. New York: Harper & Row Pub.
32. McClelland, D. (1987). Human Motivation. London: Cambridge University Press.
33. Miner, J. (2015). Organizational Behavior 1: Essential Theori Of Motivation And Leadership. Routledge.
34. Murry, H. (1938). Explorations in Personality. London: Oxford University Press.
35. Nas, Z. (2013). The Mediating Role Of Intrinsic Motivation Between Islamic Work Ethics And Employee Job Satisfaction. Journal Of Business Studies Quarterly, 93 - 112. ISSN 2152-1034
36. Robbins, S., & Judge, T. (2009). Organizational Behavior,Translated By Mehdi Zare. Tehran: Nass.
37. Sarantakos, S. (1998). Social Research,2nd Ed. Hampshier & London: Mac Millan Press Ltd.
38. Stoeber, J., Davis, C.R., & Townley, J. (2013). Perfectionism and workaholism in employees: The role of work motivation. Elsevier, 214 - 230. https://doi.org/10.1016/j.paid.2013.06.001
39. Tappeh, M., & Ghorbaninia, M. (2015). Motivation And Entrepreneurship From The Perspective Of Islamic Values. Journal UMP Social Sciences And Technology Management, 1 - 23.
40. Torkzadeh, J. (2009). The Cyclical Process of Analysis Research Method. Methodology of Social Sciences and Humanities, 123 - 142.
41. Torkzadeh, J., Mohammadi, M., & Bazr Afshan Moghadam, M. (2010). The study of relationship between college students’ individual and academic characteristics and their manifest needs and hope to meet them. Education Journal, 215 - 238.
42. Torkzadeh, J., & Zeinali, F. (2012). A Comparative Investigation Into The Western And Islamic Approaches To Motivation: Towards Developing The Indigenous Knowledge. Islam And Management, 7 - 30.

  • تاریخ دریافت 04 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 29 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 12 اسفند 1403
  • تاریخ اولین انتشار 30 اردیبهشت 1404
  • تاریخ انتشار 01 بهمن 1404