اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

نقد پنداره انحصار توجه به سند حدیث در اهل سنت

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قم، قم، ایران
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قم، قم، ایران.
چکیده
سند حدیث، به عنوان زنجیره ای از راویان، نقشی کلیدی در اعتبارسنجی و صیانت از متن حدیث ایفا کرده و در طول تاریخ، اهتمام به آن در بین فرق اسلامی فراز و نشیب هایی داشته است. در این میان، برخی از علمای اهل سنت، از جمله دکتر ناصرالقفاری در کتاب «اصول مذهب الشیعه»، توجه به سند حدیث را منحصر در اهل سنت دانسته و بر جعلی بودن بسیاری از اسناد حدیث شیعه تأکید کرده است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای در پاسخ این شبهه به نگارش درآمده است.

براساس یافته های تحقیق شواهد متعددی بر اهتمام به سند در شیعه وجود دارد. ائمه معصومین همواره شیعیان را به راستی آزمایی روایات تشویق نموده اند. همچنین علمای شیعه از دیرباز تألیفات متعددی در علم رجال داشته اند که نشان دهنده اهتمام ایشان به بررسی وثاقت و سوابق راویان حدیث است. در مقابل، یک سده مبارزه با حدیث در اهل سنت و اعترافات علما و راویان ایشان به جعلیات فراوان در حدیث اهل سنت ادعای اهتمام شدید به حدیث و سند را باطل می کند. بنابراین تردیدی باقی نمی ماند که این شبهه ناشی از ناآگاهی یا نادیده گرفتن تعصبی شواهد و مستندات تاریخی است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Critique of the Notion of Exclusive Attention to the Isnad (Chain of Transmission) of Hadith among Sunnis

نویسندگان English

Zahra Mogheise 1
Mohammad Ali Tajari 2
1 PhD student of Quran and Hadith Sciences, University of Qom, Qom, Iran
2 Associate Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, University of Qom, Qom, Iran.
چکیده English

The isnad (chain of transmission) of hadith, as a chain of narrators, plays a key role in the authentication and preservation of the text of hadith, and throughout history, attention to it among Islamic sects has experienced fluctuations. Among these, some Sunni scholars, including Dr. Nasser al-Qaffari in his book "Usul Madhhab al-Shi'ah" (Principles of the Shi'a School), have considered attention to the isnad of hadith to be exclusive to Sunnis and have emphasized the fabricated nature of many of the isnads of Shi'a hadith. This article, written with a descriptive-analytical method and using library resources, has been prepared in response to this doubt. Based on the research findings, there is ample evidence of attention to the isnad in Shi'ism. The Infallible Imams (a.s.) have always encouraged Shi'as to verify the authenticity of narrations. Furthermore, Shi'a scholars have long had numerous writings in the science of Rijal (biography of narrators), which indicates their attention to examining the trustworthiness and backgrounds of hadith narrators. In contrast, a century of struggle against hadith among Sunnis and the confessions of their scholars and narrators to the numerous fabrications in Sunni hadith invalidate the claim of intense attention to hadith and its isnad. Therefore, there remains no doubt that this doubt stems from ignorance or a biased disregard for historical evidence and documentation.
Based on the findings of the research, there are many evidences of attention to Sindh in Shia. The infallible imams have always encouraged Shiites to verify hadiths. Also, Shiite scholars have long written numerous works on the science of men, which shows their interest in investigating the reliability and records of hadith narrators. On the other hand, a century of fighting against hadith among the Sunnis and the confessions of their scholars and narrators to many fakes in the hadith of the Sunnis nullifies the claim of intense attention to hadith and chain of transmission. Therefore, there is no doubt that this doubt is caused by ignorance or biased disregard of historical evidence and documents.

کلیدواژه‌ها English

Chain of Transmission
Attention
Doubt
Shi'a
Imams
  1. ابن ابی‌یعلی، محمد، طبقات الحنابله، بیروت: دارالمعرفه.
  2. ابن تیمیه، (1406 ق)، منهاج السنه النبویه، جامعه الامام محمد بن سعود.
  3. ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، (1386 ق) الموضوعات، مدینه: المکتبه السلفیه.
  4. ابن حجر الهیثمی، احمد بن محمد، الصواعق المحرقة على أهل‌الرفض والضلال والزندقة، تهران.
  5. ابن حنبل، احمد بن محمد، (1416 ق)، مسند احمد، بیروت: مؤسسه‌ الرساله.
  6. ابن خلدون، عبدالرحمن بن محمد، (1408 ق)، تاریخ ابن خلدون، بیروت: دارالفکر.
  7. ابن سعد، محمدبن سعد (1410 ق)، طبقات الکبری، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  8. ابن عبدالوهاب، محمد بن عبدالوهاب، (1418 ق)، مختصر السیرة‌الرسول، وزارت اوقاف سعودی.
  9. ابن عساکر، أبوالقاسم، تاریخ مدینه دمشق، دارالفکر.
  10. ابن ندیم، محمد، (1394)، الفهرست، نشر دنیای کتاب.
  11. ابن‌حزم‌‌، علی‌ بن‌ احمد، اسماء الصحابة الرواة و ما لکل واحد من العدد، مصر: مکتبه القرآن.
  12. بخاری، محمدبن اسماعیل، (1391)، صحیح بخاری، نشر شیخ‌الاسلام احمد جام.
  13. بروجردی، حسین، (1373 ش)، جامع احادیث الشیعه، قم: نشر صحف.
  14. حاکم نیشابوری، محمدبن عبدالله، (1420 ق)، المستدرک علی الصحیحین، بیروت: المکتبه العصریه.
  15. حرّ عاملی، محمد، (1386) وسائل الشیعة، نشر کتابچی.
  16. حسینی جلالی، محمدرضا، تدوین السنه الشریفه، (1376)، انتشارات دارالکتب العلمیه.
  17. حمیری، عبدالله، (1371 ش)، قرب الاسناد، قم: مؤسسه آل البیت.
  18. خطیب بغدادی، احمد، (1405)، الکفایه فی علم الروایه، بیروت: دار الکتب العربی.
  19. خطیب بغدادی، احمد، (1417 ق) تاریخ بغداد مدینه السلام، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  20. خویی، ابوالقاسم، (1409 ق) معجم رجال الحدیث، بیروت: دارالزهرا.
  21. ذهبی، محمد، (1414)، سیر اعلام النبلا، بیروت: مؤسسه الرساله.
  22. زمخشری، محمود، (1412 ق)، ربیع الابرارو نصوص الاخبار، بیروت: مؤسسه الاعلمی.
  23. سبحانی، جعفر، (1428 ق)، اصول الحدیث و احکامه فی علم الدرایه، قم: مؤسسه امام صادق.
  24. سرخسی، محمد بن احمد، اصول السرخسی، بیروت: دارالمعرفه.
  25. سیدرضی، محمد، (1379 ش) نهج‌البلاغه، قم: نشر مشهور.
  26. شیخ بهائی، محمد بن حسین، (1390 ق)، الوجیزة فی الدرایة، قم: بصیرتی.
  27. شیخ مفید، محمد، (1392)، أمالى، نشر آدینه.
  28. صدر، سیدحسن، (1354 ق) نهایة الدرایة، نشر مشعر.
  29. همو، (1392)، تأسیس الشیعه، نشر ذوی القربی.
  30. صدوق، محمد بن علی، (1376 ش)، الأمالی، تهران: کتابچی.
  31. همو، (1381)، عیون اخبار الرضا، دارالکتب الاسلامیه.
  32. طبرسی، احمدبن علی، (1403)، الاحتجاج، مشهد: نشر المرتضی.
  33. طریحی، فخرالدین، (1375 ش) مجمع البحرین، تهران، مکتبه المرتضویه.
  34. عاملی، جعفر مرتضى، (1415 ق)، الصحیح من سیرة النبى الاعظم، بیروت: دارالهادی.
  35. عسقلانی، ابن حجر، (1325)، تهذیب التهذیب، بیروت، دارصادر.
  36. عسکری، مرتضی، (1386 ش)، معالم المدرستین، قم: دانشکده اصول‌الدین.
  37. عسکری، مرتضی، (1390 ش)، نقش عایشه در احادیث اسلام، قم: مؤسسه علامه عسکری
  38. فیومی، احمد، (1414 ق)، المصباح المنیر، قم: دارالهجره.
  39. قرطبی، ابن عبدالبر، (1387 ق)، التمهید لما فی الموتع من المعانی و اسانید، مغرب: وزارت عموم الاوقاف.
  40. القفاری، ناصر، (1414 ق)، أصول مذهب الشیعة الإمامیة الإثنی عشریة، دارالنشر.
  41. قنوجی، ابوطیب، الحطه فی ذکر صحاح سته، دارالحدیث.
  42. کشی، محمد، (1400) رجال کشی، نشر آماره.
  43. کلینی، محمد، (1375 ش)، اصول کافی، قم: سازمان اوقاف.
  44. مامقانی، عبدالله، (1411 ق)، مقباس الهدایة، قم: مؤسسه آل البیت.
  45. متقی هندی، علی بن حسام، (1419 ق)، کنزالعمّال، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  46. مجلسی، محمدباقر، (1403 ق)، بحارالأنوار، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  47. مصطفی، ابراهیم، (1989 م)، معجم الوسیط، ترکیه: دارالدعوه.
  48. میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد، (1378 ق)، قوانین الاصول، تهران: مکتبه العلمیه الاسلامیه.
  49. نجاشی، احمد، (1374) رجال نجاشی، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  50. نجمی، محمدصادق، (1383 ش)، سیرى در صحیحین، قم: جامعه مدرسین.
  51. نیشابوری، مسلم بن حجاج، (1412 ق)، صحیح مسلم، مصر: دارالحدیث.
  52. هیکل، محمدحسین، (1386)، حیات محمد، مصر: دارالمعارف.

  • تاریخ دریافت 09 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 07 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 10 آذر 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 شهریور 1404
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1404