اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

تبیین الگوی جهان‌شهر اسلامی در اندیشه‌ سید جمال‌الدین اسدآبادی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2 دانشیار گروه شهرسازی،دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران
چکیده
از دیرباز، بسیای از متفکرین و مصلحین در پی ایجاد و شناسایی مختصات محیطی برای زندگی انسان بوده‌اند. این مختصات در قالب جهان‌بینی و اهداف حیات انسان، گاه به طور عام و به صورت دستورالعمل‌هایی برای زندگی و چگونگی تنظیم روابط اجتماعی، ارتباط انسان با طبیعت و با ساخته‌هایشان ارائه شده‌اند؛ گاهی نیز در قالب ایده کلی و الگوی عمومی شهر ایده‌آل با نام‌هایی همچون مدینه فاضله نزد فارابی، و یوتوپیا (آرمانشهر) نزد کسانی چون افلاطون، سهروردی، تامس مور، آگوستین و... مطرح گردیده‌اند. سید جمال‌الدین اسدآبادی در نیمه قرن نوزدهم میلادی در عرصه فکر و اندیشه مسلمانان تحولی عظیم پدید آورد. این تحول همانا تاکید بر کاربردی کردن فلسفه و ایجاد نگاهی اجتماعی و حل‌المسائلی به قرآن با تاکید بر حکمت بود. این پژوهش با روش کیفی به دنبال کشف آرمانشهر سید جمال‌الدین اسدآبادی در خلال آثار و اندیشه‌های وی بوده و در پی پاسخ به این پرسش است که آرمانشهر وی چه ساختاری داشته و عناصر شهری آن کدام است؟ نتایج پژوهش حاکی از آن است که آرمانشهر وی در واقع به یک شهر محدود نشده، و ساختاری سه سطحی شامل جهان‌شهر اسلامی، کشورهای اسلامی و شهرها را شامل می‌شود. عناصر شکل‌دهنده آرمانشهر سید جمال‌الدین بر اساس اندیشه‌های وی در رابطه با وحدت، آگاهی، آموزش و تولید؛ شامل رهبری، مجلس، قوه اجراییه، عدالتخانه، مطبوعات، مساجد، مدارس، فضاهای گفتگو و... است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Explanation of the model of the Islamic world-city in the thought of Seyyed Jamaluddin Asadabadi

نویسندگان English

abolfazl mashayekhi 1
seyed abdolhadi daneshpour 2
1 PhD student in Urban Planning and Design, Department of Urbanism, Faculty of Art and Architecture, Yazd University, Yazd, Iran
2 Associate Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran
چکیده English

Since ancient times, many thinkers and reformers have sought to create and identify environmental coordinates for human life. These coordinates, within the framework of human worldview and life goals, have sometimes been presented generally as guidelines for living and how to regulate social relations, human interaction with nature, and their own creations; and sometimes in the form of a general idea and model of the ideal city, with names such as the Virtuous City by Farabi, and Utopia by figures like Plato, Suhrawardi, Thomas More, Augustine, and others. Seyyed Jamal al-Din Asadabadi created a great transformation in the field of Muslim thought and thought in the middle of the 19th century. This transformation was the emphasis on applying philosophy and creating a social and problem-solving perspective on the Quran with an emphasis on wisdom. This qualitative research seeks to discover Seyyed Jamal al-Din Asadabadi's utopia through his works and thoughts and seeks to answer the question of what structure his utopia had and what are its urban elements? The results of the research indicate that his utopia is not actually limited to a city, and includes a three-level structure including the Islamic metropolis, Islamic countries, and cities. The forming elements of Seyyed Jamal al-Din's utopia, based on his thoughts on unity, awareness, education, and production, include leadership, parliament, executive branch, courthouse, press, mosques, schools, spaces for discussion, and so on

کلیدواژه‌ها English

Seyyed Jamal al-Din Asadabadi
utopia
Islamic thought
structural model
1.      آقازاده، جعفر، عبداللهی، غفار (1400)، اتحاد اسلام از منظر سید جمال‌الدین اسدآبادی و سلطان عبدالحمید دوم، شیعه پژوهی، سال هشتم، شماره 21، 159-179.
2.      اسدآبادی، سید جمال‌الدین (1312)، مقالات جمالیه، گردآوری میرزا لطف‌الله خان اسدآبادی، تهران: انتشارات اسلامی.
3.      اسدآبادی، سید جمال‌الدین (1350) نامه‌ها و مکتوبات سید جمال‌الدین اسدآبادی، گردآوری سید هادی خسروشاهی در نقش سید جمال‌الدین اسدآبادی در بیداری مشرق زمین اثر محمد محیط طباطبایی، قم، دارالتبلیغ.
4.      اسدآبادی، سید جمال‌الدین (1355) عروه‌الوثقی، مقاله الوحده و السیاده، ترجمه عبدالله سمندر، کابل، حوت.
5.      اسدآبادی، سید جمال‌الدین (1355) عروه‌الوثقی، إنحطاط المسلمین وسکونهم وسبب ذلک، ترجمه عبدالله سمندر، کابل، حوت.
6.      اصدق‌پور، محمد (1395)، آراء تفسیری سید جمال‌الدین اسدآبادی و ابعاد اجتماعی آن، دو فصلنامه علمی دین و دنیای معاصر، 3(2)، 19-36.
7.      افلاطون (1387)، جمهوری، ترجمه‌ فواد روحانی، انتشارات خوارزمی.
8.      امین‌زاده، بهناز، نقی‌زاده، محمد (1381)، آرمان‌شهر اسلام: شهر عدالت، صفه، 12(4-3)، 20-31.
9.      بلالی اسکویی، آزیتا (1396)، آرمان‌شهر در عرصه دین، کنگره بین‌المللی عمران، معماری و توسعه شهری، دوره پنجم.
10.  پاک، محمدرضا (1387)، پارادیم شهرسازی اسلامی، وقف و حفظ محیط‌زیست، مجموعه مقالات نخستین همایش آرمان‌شهر اسلامی، به اهتمام اصغر منتظرالقائم، دانشگاه اصفهان.
11.  توانا، محمدعلی (1385)، اسلام و مدرنیته در اندیشه سید جمال‌الدین اسدآبادی، پژوهش علوم سیاسی، شماره سوم، 97-113.
12.  جمالی، سیروس (1358)، زندگی و مبارزات سید جمال‌الدین اسدآبادی، تهران: مؤسسه مطبوعاتی عطایی.
13.  حسینی اسدآبادی، سید جمال، الاثار الکامله، العروه الوثقی، اعداد تقویمی، سید هادی خسروشاهی، ج 1، الاولی، مکتبته الشروق الدولیه، القاهره، 1423 ق.
14.  حسینی اسدآبادی، سید جمال‌الدین (1389)، مجموعه رسائل و مقالات، به اهتمام سید هادی خسروشاهی، قم: مرکز بررسی‌های اسلامی.
15.  حسینی اسدآبادی، سید جمال، خسروشاهی، سید هادی (1379)، الرسائل و المقالات، رساله «الحکومة الاستبدادیه»، ص 61-62.
16.  خان محمدی (1388)، «حکومت رحیمه حکیمه» در اندیشه سیاسی - اجتماعی سید جمال‌الدین بر اساس رساله الحکومة الاستبدادیة، آموزه، شماره 2.
17.  دهقانی، محمد، بارانی، محمدرضا (1396)، جایگاه رواداری در تمدن سازی اسلامی از دیدگاه سید جمال‌الدین اسدآبادی، پژوهش‌نامه امامیه، سال سوم، شماره 6، 99-122.
18.  زرگری‌نژاد، غلامحسین (1379)، رسائل مشروطیت، چاپ دوم، تهران، انتشارات کویر.
19.  ستاری ساربانقلی، حسن (1391)، آرمان‌شهر در آرای روشنفکران عصر مشروطه ایران، نشریه هنرهای زیبا، دوره 17، شماره 1، 55-64.
20.  ستوده، هدایت‌الله (1374)، تاریخ اندیشه‌های اجتماعی در اسلام، تهران: انتشارات آوای نور.
21.  سلیم حکیم، بسیم (1381)، شهرهای عربی اسلامی، ترجمه محمد احمدی، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و انتشارات اسلامی.
22.  سهروردی (1380)، حکمة الاشراق، ترجمه‌ سید یحیی یثربی، انتشارات مولی.
23.  شهیدزاده ماهانی، محمود، (1360)، دایرة‌المعارف آمریکا، مقاله‌ «مدینه‌ی فاضله به تصور غربی‌ها»، تهران، بی‌نا، ص 4.
24.  شیرازی، حمیدرضا، معلمی، حسن (1401)، بررسی و تحلیل دیدگاه سید جمال‌الدین اسدآبادی با رویکرد اسلامی‌سازی علوم جدید، نشریه مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، دوره 26، شماره 3، پیاپی 92، 579-606.
25.  شیرودی، مرتضی (1398)، چالش خلافت و حکومت در اندیشه سیاسی سید جمال‌الدین اسدآبادی، فصلنامه علمی تاریخ اسلام و ایران دانشگاه الزهرا، سال 29، شمارة 44، پیاپی 134، 55-70.
26.  صفایی، ابراهیم (1362)، رهبران مشروطه، تهران: انتشارات جاویدان.
27.  طباطبایی، محمد محیط (1380)، سید جمال‌الدین اسدآبادی و بیداری مشرق زمین، انتشارات سماط.
28.  عزیزی، محمدمهدی، زبردست، اسفندیار، اکبری، رضا (1397)، واکاوی تبلور عدالت محیطی در اندیشه آرمان‌شهری اسلامی جهت کاربست در شهرسازی اسلامی؛ مطالعه موردی: محله روستا بنیان سفین کیش، فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی، سال نهم، شماره 34، 5-22.
29.  علی صوفی، علیرضا، زارعی مهرورز، عباس (1391)، اندیشه و عمل سیاسی سید جمال‌الدین اسدآبادی در چالش با حکومت ناصری، مطالعات تاریخ اسلام، سال چهارم، شماره 14، 111-133.
30.  عنایت، حمید (1372)، اندیشه‌های سیاسی در اسلام معاصر. تهران: انتشارات خوارزمی.
31.  غبار، غلام محمد (1359)، افغانستان در مسیر تاریخ، قم: پیام مهاجر.
32.  فارابی (1384)، آراء اهل مدینه فاضله، ترجمه‌ سید جعفر سجادی، انتشارات دانشگاه تهران.
33.  کرمانی، ناظم‌الاسلام، تاریخ بیداری ایرانیان، تهران: نشر پیکان.
34.  کریم نژاد علیشاهی، فرحناز (1400)، نقش سید جمال‌الدین اسدآبادی در بیداری مشرق زمین، رشد آموزش تاریخ، دوره 22، شماره 3، 30-33.
35.  کیخا، نجمه (1399)، حکمت و سیاست در اندیشه سید جمال‌الدین اسدآبادی، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، دوره نهم، شماره 35، پیاپی 65، 199-221.
36.  مافی، محیط (1342)، مبارزات ضد استعماری سید جمال‌الدین اسدآبادی، چاپ اول، تهران: آرش سابق.
37.  مجتهدی، کریم (1363)، سید جمال‌الدین اسدآبادی و تفکر جدید، تهران، نشر تاریخ ایران.
38.  محیط طباطبایی، محمد (1335)، نقش سید جمال‌الدین در بیداری مشرق‌زمین، به کوشش حافظ خانفرماییان، دانشگاه، تهران.
39.  مخزومی، محمد (1931)، خاطرات جمال‌الدین الافغانی الحسینی، بیروت.
40.  مدرسی چهاردهی، مرتضی (1360) سید جمال و اندیشه‌های او، تهران: پرستو.
41.  مصباحی، محمدجواد (1375)، سید جمال‌الدین اسدآبادی بنیان‌گذار نهضت احیای تفکر دینی، تهران: فکر روز.
42.  مطلبی، مسعود، نادری، محمدمهدی (1388)، بررسی تطبیقی مفهوم آرمان‌شهر در اندیشه سیاسی اسلام، ایران و غرب، فصلنامه مطالعات سیاسی، سال دوم، شماره 6، 125-146.
43.  مطهری، مرتضی (1363)، نهضت‌های اسلامی در صدسال اخیر، دفتر انتشارات اسلامی.
44.  مور، تامس، (1388)، اتوپیا، ترجمه‌ حمیدرضا آتش ‌بر آب، نشر مرکز.
45.  ناظرزاده کرمانی، فرناز (1376)، فلسفه سیاسی فارابی، تهران: دانشگاه الزهرا.
46.  نجفی، موسی (1375)، اندیشه دینی و سکولاریسم در حوزه معرفت سیاسی و غرب‌شناسی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
47.  Augustine, De Civitate Dei (City of God), Book XIV.
48.  Bacon, F. (1627). New Atlantis. Oxford University Press, 2002.
49.  Hosseini Asadabadi, Seyyed Jamal, "Al-Athar Al-Kamilah, Al-Urwah Al-Wathqi", Calendar Numbers, Seyyed Hadi Khosrowshahi, Vol. 1, Al-Awli, Maktabtah Al-Shoroq Al-Dawlia, Cairo, 1423 AH.
50.  Owen, R. (1991). "A New View of Society". Routledge.
                                                            
 

  • تاریخ دریافت 11 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 11 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 21 اسفند 1403
  • تاریخ اولین انتشار 24 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1404