اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

واکاوی نگرش ابن عربی درباره جاودانگی، سرشت و سرنوشت نفس انسان

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
آفرینش به ‌طور کلی و آفرینش انسان به ‌طور خاص در زمره موضوعاتی است که توسط نحله‌های مختلف تصوف مورد توجه و بررسی قرار گرفته است. نجم‌الدین ‌رازی از طریقت کبرویه و ابن عربی از طریقت وحدتیه، در زمره نام‌آورترین صوفیانی هستند که به این مبحث پرداخته‌اند. هدف از انجام این پژوهش که به روش توصیفی – تحلیلی صورت گرفته است، آن است که رویکرد تصوف بالأخص کبرویه و وحدتیه در مورد خلقت را بررسی کرده و به پرسش تفاوت‌ها و شباهت‌های نگرشی آن‌ها پاسخ دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ابن عربی و نجم‌الدین هدف خلقت را در مقوله‌هایی ازجمله «استجلا»، «تجلی عشق حق»، «وصال عارفانه»، «تجلی وحدت هستی» و «قوام بخشی به عالم هستی» جستجو نموده‌اند. صوفیان فوق در خصوص استجلا و تجلی عشق حق به عنوان غایت آفرینش آدم اتفاق نظر دارند؛ این در حالی است که موضوعاتی ازجمله وصال عارفانه (رازی) و تجلی وحدت هستی و قوام بخشی آن (ابن عربی) محل اختلاف نظر دو صوفی مذکور است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analyzing Ibn Arabi's attitude about the immortality, nature and destiny of the human soul

نویسندگان English

Fereshteh Samiei 1
Amir Tohidi 2
Mohammadkazem Rezazadehjoudi 3
1 phd student
2 Faculty Member
3 Assistant Professor, Department of Islamic Philosophy and Wisdom, Central Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده English

Creation in general and human creation in particular are among the topics that have been considered and investigated by different branches of Sufism. Najm al-Din Razi from the Kabaruyeh sect and Ibn Arabi from the Wahdatiyah sect are among the most famous Sufis who have addressed this issue. The purpose of this research, which was carried out in a descriptive-analytical way, is to examine the approach of Sufism, especially Kubrawiyyah and Vahdatiyyah regarding creation, and to answer the question of differences and similarities in their attitudes. The findings of the research show that Ibn Arabi and Najmuddin searched for the purpose of creation in categories such as "Establishment", "manifestation of true love", "mystical connection", "manifestation of the unity of existence" and "consistency in the world of existence". The above-mentioned Sufis agree on the manifestation of true love as the goal of Adam's creation; This is despite the fact that issues such as mystical connection (Razi) and the manifestation of the unity of existence and its consistency (Ibn Arabi) are the point of disagreement between the two Sufis.

کلیدواژه‌ها English

Creation of Adam
Kabaruyeh
Vahdatiyeh
Najmuddin Razi
Ibn Arabi
  1. آشتیانی، سید جلال‌الدین (1387)، هستی از نظر فلسفه و عرفان، چاپ پنجم، قم: بوستان کتاب.
  2. ابن ترکه، صائن‌الدین (1378)، شرح فصوص‌الحکم، تحقیق و تعلیق محسن بیدار فر، قم: بیدار.
  3. ابن عربی، محمد بن علی (1398)، فصوص‌الحکم، ترجمۀ محمدعلی موحد، صمد موحد، چاپ هشتم، تهران: کارنامه.
  4. ابن عربی، محمد بن علی (1972)، الفتوحات‌المکیه، بیروت: دار صادر.
  5. ابن عربی، محی‌الدین (1336)، انشاء الدوائر و یلیه عقله المستوفز ویلیه کتاب التدبیرات الالهیه فی اصلاح المملکه الانسانیه، لیدن: مطبعه بریل.
  6. توران، امداد (1389)، اصول اساسی هستی‌شناختی در عرفان ابن عربی، پژوهش‌های فلسفی کلامی، شماره 43.
  7. جوادی آملی، عبدالله (1393)، تحریر تمهید القواعد، چاپ سوم، قم: اسرا.
  8. چلونگر، محمدعلی و صادقانی، مجید (1393)؛ بررسی تناسب میان آرا مفوضه و پیروان شیعی ابن عربی در باب خلقت، اندیشه نوین دینی، شمارۀ 36.
  9. خادم جهرمی، حامده و سعیدی مهر، محمد (1394)، بقای نفس انسان در دیدگاه ابن‌سینا و فخر رازی، اندیشۀ نوین دینی، شمارۀ 43.
  10. رازی، نجم‌الدین (1399)، مرصادالعباد، به اهتمام محمدامین ریاحی، تهران، چاپ شانزدهم، نشر علمی فرهنگی.
  11. شبستری، محمود (1382)، گلشن راز، تصحیح دکتر کاظم دزفولیان، تهران: طلایه.
  12. کاشانی، عبدالرزاق (1396)، اصطلاحات صوفیه، چاپ پنجم، تهران: مولی.
  13. مجلسی، محمدباقر (1413)، بحارالانوار، بیروت: دار احیاء التراث العربی، ج 84.
  14. مصطفوی، محمدحسن (1399)، التحقیق فی کلمات‌القرآن الکریم، چاپ اول، قم: مرکز نشر کتاب.
  15. معلوف، لوویس (1387)، ترجمه فرهنگ المنجد، ترجمه قاسم بوستانی، چاپ سوم، تهران: الوفا.
  16. موسوی، زهرا؛ وطن‌دوست حقیقی مرند، محمدعلی و حسینی شاهرودی، سید مرتضی؛ (1400)، روایات خلقت نوری و موضع سه حکیم بزرگ: صدرالمتألهین، فیض کاشانی و علامه طباطبایی، آموزه‌های فلسفه اسلامی، شماره 29.
  17. نسفی، عزیزالدین ‌بن‌ محمد (1381)، بیان‌التنزیل، چاپ اول، تهران‌: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی‌.
  18. نسفی، عزیزالدین ‌بن‌ محمد (1399)، مجموعه رسائل مشهور به کتاب الانسان‌الکامل، چاپ شانزدهم، تهران‌: طهوری‌: انجمن ایران‌شناسی فرانسه در تهران‌.
  19. یثربی، یحیی (1387)، تاریخ تحلیلی – انتقادی فلسفۀ اسلامی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

 

  1. Cassirer, Ernst (1987), Essay on man: an introduction to a philosophy of human culture, New Haven: Yale university.
  2. Chittick, William C. (2023), The Self-Disclosure of God: Principles of Ibn al-'Arabi's Cosmology, Delhi: Dev Publishers & Distributors.
  3. Chittick, William C. (2007), Sufism: A Beginner's Guide (Beginner's Guides): London: One world Publications.
  4. Hirtenstein, Stephen (1999), The unlimited Mercifier: the spiritual life and thought of Ibn’ Arabi, Oxford: Anqa Publishing.
  5. Izutsu, Toshihiko (1983), God and man in the Qur’an: Semantics of the Qur’anic weltanschauueng, Tokyo: Keio university.
  6. Komilov, N. (1999), Sufism (The path to recognition of Allah, the path to salvation), Tashkent: G. Gulom, Uzbekistan.

  • تاریخ دریافت 17 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 24 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 01 بهمن 1403
  • تاریخ اولین انتشار 01 بهمن 1403
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403