اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

ارزیابی خوانش‌های زنانه‌نگر درباره قوامیت مردان با تاکید بر دیدگاه محمد حسین فضل الله

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2 استاد گروه علوم قرآن و حدیث ، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهراء، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه معارف اسلامی دانشکده الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
خوانش‌های زنانه‌نگر با تمرکز بر آیات قرآنی دال بر مفاهیم مرتبط با مقوله جنسیت، به اثبات برابری جنسیتی میان مردان و زنان پرداخته‌اند. در این راستا مفهوم قوامیت مردان بر زنان به یکی از مسائل چالش‌برانگیز معاصر تبدیل شده است. در نوشتار حاضر با روش توصیفی- تحلیلی خاستگاه طرح ایده عدالت جنسیتی در خانواده توسط مهم‌ترین خوانش‌های زنانه‌نگر در پرتو دیدگاه تفسیری محمدحسین فضل‌الله بررسی می‌شود. یافته‌ها حاکی از آن است که خوانش‌های زنانه‌نگر و محمدحسین فضل‌الله هر دو بر ضرورت نگاه کل‌نگر به مجموعه آیات قرآن و در نظر گرفتن اخلاق و جهان‌بینی قرآنی در فرآیند تفسیر آیات تأکید دارند، اما تاریخی انگاری متن در کنار تقید بر استخراج اهداف خاصی همچون عدالت خانوادگی از منظر خوانش‌های زنانه‌نگر سبب فاصله گرفتن از ضوابط تفسیری و استنباطی شده و ورطه نسبیتی گسترده را فراهم آورده است. در مقابل، محمدحسین فضل‌الله ضمن بازتعریف سلسله‌مراتب در خانواده هدف از قوامیت مرد را تحقق نظم‌بخشی به کارکردهای متعدد خانواده در نگاه قرآنی می‌داند، درعین‌حال هرگونه خودرأیی در اجرای قوامیت را ناهمخوان با مصداق حقیقی قوامیت در خانواده تلقی می‌کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Evaluating Feminist Readings About Men's Consistency Emphasizing the point of view of Mohammad Hossein Fadlullah

نویسندگان English

Sohaila Ahmadi 1
Fathiyeh Fattahizadeh 2
Marzieh Mohases 3
1 PHD. Student of Quran and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Studies, Al-Zahra University, Tehran, Iran
2 Professor of the Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology, Al-Zahra University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Theology and Religions, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده English

Feminist readings by focusing on Quranic verses indicating concepts related to the category of gender, have proven gender equality between men and women. In this regard, the concept of men's superiority over women has become one of the challenging contemporary issues. In the present article, the origin of the idea of ​​gender justice in the family is investigated with the descriptive-analytical method through the most important feminist readings in the light of Mohammad Hossein Fazlullah's interpretive perspective. The findings indicate that the feminist readings and Muhammad Hossein Fazlullah's readings both emphasize the necessity of a holistic view of the Qur'anic verses and considering the Qur'anic ethics and worldview in the process of interpreting the verses, but the historicism of the text emphasizes the extraction of specific goals. Like family justice, from the point of view of feminist readings, it has caused distance from interpretative and inferential criteria and has provided a wide relativistic gap. On the other hand, while redefining the hierarchy in the family, Muhammad Hossein Fazlullah considers the purpose of the man's Qawamit to be the implementation of order to the multiple functions of the family in the Qur'anic view, at the same time, he considers any self-opinion in the implementation of Qawamit inconsistent with the true example of Qawamit in the family.

کلیدواژه‌ها English

Readings from a female perspective
verse 34 of Surah Nisa
Mohammad Hossein Fazlullah
Qawamit
family justice
  1. ابن أبى زمنین، أبو عبدالله بن أبی زمنین المری، تفسیر ابن أبى زمنین، الریاض، دارالعاصمة، 1423 ق.
  2. ابن جزی، محمد بن احمد، التسهیل لعلوم التنزیل، ریاض، دار طیبة الخضراء، 1439 ق.
  3. ابن‌عطیة، أبومحمد عبد الحق، المحرر الوجیز، بیروت، دارالکتب‌العلمیة، 1422 ق.
  4. ابن‌فارس، أبوالحسین أحمد، معجم مقاییس اللغة، به کوشش عبد السلام محمد هارون، بیروت، دارالفکر، 1399 ق.
  5. ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دارصادر، 1414 ق.
  6. ابوحیان، محمد ابن یوسف، تفسیر البحر المحیط، به کوشش محمد جمیل صدقی، بیروت، دارالفکر، 1420 ق.
  7. بدره، محسن، فمینیسم و اسلام: تحلیل و نقدمبانی معرفتی، تهران، نشر آرما، 1400 ش.
  8. بدره، محسن و موسوی سادات، متینه، «مقایسه «هرمنوتیک قرآنی» اسماء بارلاس با نظریه تفسیری علامه طباطبایی رحمه‌الله با تأکید بر مسئله جنسیت»، مطالعات جنسیت و خانواده، سال پنجم، شماره دوم، 1396.
  9. بنادکوکی، کریمی و هدایت‌زاده، محمدصادق، «اصول گرایش فمینیستی در تفسیر قرآن کریم، معرفی و ارزیابی»، دو فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن، سال سوم، شمارۀ 2، 1394.
  10. پزشگی، محمد، صورت‌بندی مطالعات زنان در جهان اسلام، قم/ پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1389 ش.
  11. جرجانی، علی بن محمد، التعریفات، به کوشش إبراهیم الأبیاری، بیروت، دار الکتاب العربی، 1405 ق.
  12. جیانی، محمد بن عبدالله، إکمال الأعلام بتثلیث الکلام، به کوشش سعد بن حمدان غامدی، مکة مکرمة، جامعة أم القرى، 1404 ق.
  13. راغب، اصفهانی، المفردات فی غریب القرآن، ترجمه و تحقیق از غلامرضا خسروی حسینی، تهران، المکتبة المرتضویة، 1387 ش.
  14. رشید رضا، محمد رشید بن علی‌رضا، تفسیر القرآن الحکیم (تفسیر المنار). قاهره، الهیئة المصریة العامة للکتاب، 1990 م.
  15. زمخشری، محمود بن عمرو بن أحمد، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دارالکتاب العربی،1407 ق.
  16. سمعانی، أبو المظفر منصور، تفسیر القرآن، به کوشش یاسر بن إبراهیم و غنیم بن عباس بن غنیم، ریاض، دار الوطن، 1418 ق.
  17. سید قطب، إبراهیم، فی ظلال القرآن، قاهرة، دار الشروق، 1980 م.
  18. شریفی، فاطمه، جعفری، علی و حسینی، سید عبدالرحیم، «واکاوی حق معاشرت به معروف در روابط زوجین با تأکید بر حقوق فطری»، پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، شماره 27، سال دهم، 1401.
  19. فضل‌‌‌الله، محمدحسین، من وحی القرآن، بیروت، دار الملاک،1439 ق.
  20. فضل‌الله، محمدحسین، دنیا الشباب، بیروت، دارالملاک للطباعة و النشر و التوزیع، 1439 ق.
  21. فضل‌الله، محمدحسین، إتجاهات و أعلام، بیروت، دارالملاک للطباعة و النشر و التوزیع، 1433 ق.
  22. فضل‌الله، محمدحسین، دنیا المرأة، قم، دار الملاک للطباعة و النشر و التوزیع،1420 ق.
  23. فضل‌الله، محمدحسین، الإجتهاد بین أسر الماضی و آفاق المستقبل، بیروت، مرکز الثقافی العربی،2009 م.
  24. فضل‌الله، محمدحسین، حوارات فی الفکر و السیاسة و الإجتماع، بیروت، دارالملاک للطباعة و النشر و التوزیع،1422 ق.
  25. فضل‌الله، محمدحسین، الندوة، بیروت، دار الملاک للطباعة و النشر و التوزیع،1421 ق.
  26. فضل‌الله، محمدحسین، فاطمه زهرا سلام‌الله علیها، بیروت، دارالملاک للطباعة و النشر و التوزیع،1381 ش.
  27. فضل‌الله، محمدحسین، دنیای زن، تهران، دفتر پژوهش و نشر سهروردی، 1389 ش.
  28. قرطبی، أبو عبدالله، الجامع لأحکام القرآن = تفسیر القرطبی، به کوشش أحمد البردونی وإبراهیم أطفیش، قاهره، دار الکتب المصریة، 1964 م.
  29. کریمی، فاطمه. نگارش، حمید. واسعی، هادی، «بازشناسی مفهوم قوامیت مرد بر زن با خوانشی جدید از آیات 19 و 34 سوره نساء»، پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده، سال دهم، شمارۀ 27، 1401 ش.
  30. محصص، مرضیه، قوامیت مردان و چالش‌های زنان مسلمان، تهران، نگارستان اندیشه، 1401 ش.
  31. مقاتل بن سلیمان (1424 ه.ق)، تفسیر مقاتل، به کوشش أحمد فرید. بیروت، دارالکتب العلمیه. 1424 ق.
  32. مناوی، محمد عبد الرؤوف، التوقیف على مهمات التعاریف، به کوشش د. محمد رضوان الدایة، بیروت، دارالفکر،1410 ق.
  33. مودودی، ابوالأعلی، تفهیم القرآن، ترجمه آفتاب اصغر، لاهور، دارالعروبة، 1417 ق.
  34. مودودی، ابوالأعلی، حجاب، ترجمه نعمت‌الله شهرانی، تهران، احسان، 1377 ش.
  35. نکری، عبد رب، دستور العلماء أو جامع العلوم فی اصطلاحات الفنون، بیروت، دارالکتب العلمیة،1421 ق.
  36. ودود، آمنه، قرآن و زن: بازخوانی متن مقدس از منظر یک زن، ترجمه اعظم پویا زاده و معصومه آگاهی، تهران، انتشارات حکمت، 1395 ش.
  37. هدایت الله، عایشه، حاشیه‌های فمینیستی قرآن، ترجمه مرضیه محصص و نفیسه دانش‌فرد، تهران، نشر کرگدن،1400 ش.
  38. Ali, Abdullah Yusuf. The Holy Qurān: Text, Translation and Commentary. 2nd US New York: Tahrike Tarsile Qurān, 1988.
  39. Asad, Muhammad, The Message of the Quran. Gibraltar: Dar al-Andalus, 1980.
  40. Barlas, Asma, Believing Women in Islam: Unreading Patriarchal Interpretations of the Qur’an. University of Texas Press, Austin, 2019.
  41. Hibri, Azizah, Divine Justic and the Human Order: An Islamic Perspective. Hunanity before God: Contemporary Face of Jewish, Christion, and Islamic Ethics. Ed. William Scchweiker, Michael A. Johnson, and kevin jung. Minneapolis: FortressPress
  42. Al-Hibri, Azizah, An Introduction to Muslim Women’s Rights. Gisela Webb ed., Syracuse University Press, 1982-2000.
  43. Al-Hibri, Azizah, a study of Islamic History: or how did we ever get into this Mess? Women and Islam: Women’s Studies International Forum Magazines, 5 p 218.
  44. Pickthall, Muhammad, M. The Glorious, Qur’an: Text and Explantory Translation (New York: Muslim World League), 1977.
  45. Sakaranaho, Tuula, »Equal but Different:” Women in Turkey from the Islamic Point of View«, in “Islamic Feminism: current perspectives”. By Anitta Kynsilehto, Tampdre Peace Research Institute, Occasional Paper No. 96,
  46. Wadud, Amina, Inside the Gender Jihad, Women’s Reform in Islam, oxford, London, 2008.
  47. Martin Buber, I and Thou, 2nd edn., trans. Ronald Gregory Smith (New York: Collier Books, Macmillan, 1958).

 

  • تاریخ دریافت 05 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 05 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 13 آذر 1403
  • تاریخ اولین انتشار 13 آذر 1403
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403