اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

بررسی عوامل مؤثر بر رشد و تعالی شخصیت انسان در جامعه اسلامی: مورد مطالعه سلمان فارسی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، دانشکده معارف اسلامی و مدیریت، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری فرهنگ و ارتباطات، هنر، رسانه و فضای مجازی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران
3 دانش‌آموخته سطح دو حوزه علمیه، مدرسه علمیه امام حسین (ع)، تهران، ایران.
چکیده
رشد و تعالی شخصیت انسان از جمله موضوعات کلیدی در علوم انسانی و اسلامی است که در جوامع اسلامی اهمیت بسزایی دارد. این پژوهش به بررسی تاریخی شناسایی عوامل مؤثر بر رشد و تعالی شخصیت انسان در جامعه اسلامی با مطالعه موردی زندگی سلمان فارسی، یکی از برجسته ترین یاران پیامبر اسلام(ص)، می پردازد. سلمان فارسی به عنوان نمادی از حقیقت جویی، پاکیزگی نفس، ولایت پذیری، ایمان و اخلاق در جامعه اسلامی و در طول تاریخ پرافتخار اسلام مورد توجه و الگوگیری قرار گرفته است. این پژوهش با روش گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و با روش کیفی سرگذشت نگاری تحلیلی به بررسی ابعاد شخصیتی سلمان فارسی پرداخته و سعی دارد با شناساندن نکات مهم و کلیدی زندگی ایشان در برهه های زمانی مختلف الگویی جهت رشد و تعالی شخصیت انسان ها بر اساس زندگی جناب سلمان فارسی ارائه دهد. در این پژوهش، زندگی جناب سلمان در ابعاد روانشناسی و ایمانی، علمی، سیاسی-ولایی و اخلاقی بررسی شده و عوامل مؤثر بر شکل گیری و تعالی شخصیت ایشان به عنوان یک نمونه ی موفق معرفی شده است. همچنین در پایان مشخص شد که حقیقت جویی، پاکی نفس، تهذیب اسلامی، رفع نیاز دیگران و مردمداری، توجه به محرومان و اطعام نیازمندان، زهد و ساده زیستی، توجه به دانشمندان و فقاهت و از همه مهم تر ولایت و اطاعت از حضرات معصومین (ع) و صبوری در این مسیر، منجر به رشد و تعالی شخصیت انسان تا حد اعلی می شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Examining the Factors Influencing the Growth and Perfection of Human Character in Islamic Society: A Case Study of Salman al-Farsi

نویسندگان English

Mohammad RezaAli 1
Sajad ImaniPour 2
Zahra Servati 3
1 Master's student in Business Administration, Faculty of Islamic Studies and Management, Imam Sadiq University (AS), Tehran, Iran
2 Doctoral student of culture and communication, art, media and virtual space, Imam Hossein University (AS), Tehran, Iran
3 Studied at the second level of Howzeh, Imam Hossein (a.s.) seminary, Tehran, Iran.
چکیده English

The growth and excellence of human personality is one of the key topics in humanities and Islamic sciences, which is very important in Islamic societies. This research deals with the historical investigation of the identification of factors affecting the growth and excellence of human personality in the Islamic society with a case study of the life of Salman Farsi, one of the most prominent companions of the Prophet of Islam (PBUH). Salman Farsi as a symbol of truth-seeking, self-purity, trustworthiness, faith and ethics in the Islamic society and throughout the proud history of Islam has been considered and modeled. This research investigates the personality dimensions of Salman Farsi with the method of collecting library information and with the qualitative method of analytical biography and tries to identify the important and key points of his life in different periods of time as a model for the growth and excellence of human personality based on the life of Mr. Salman Farsi to present. In this research, Mr. Salman's life has been examined in the dimensions of psychology, faith, science, politics and morality, and the factors affecting the formation and excellence of his personality have been introduced as a successful example. Also, at the end, it became clear that seeking the truth, purity of self, Islamic refinement, meeting the needs of others and philanthropy, paying attention to the deprived and feeding the needy, asceticism and simple living, paying attention to scholars and jurisprudence, and most importantly, guardianship and obedience to the innocent people and patience in this path leads to the growth and excellence of human personality to the highest level.

کلیدواژه‌ها English

Rushd
Ta'
ali
Salman Farsi
Islamic society
Wilayat
  1. ابن ‌ابی ‌الحدید. (1401). شرح نهج‌البلاغه. تهران: کتاب نیستان.
  2. ابن الأثیر. (1368). اسدالغابه. بیروت: دارالفکر.
  3. الاصبهانی، ا. (1387). حلیة الاولیاء و طبقات الاصفیاء. قم: دار الکتب العلمیة.
  4. امین‌ناجی، م. (1396). انگیزه‌های رشد و تعالی انسان از دیدگاه قرآن و روان‌شناسی. پایان‌نامه.
  5. آزبورن، ب. & همکاران. (1392). کتاب چگونه زندگی‌نامه بنویسیم؟ تهران: سوره مهر.
  6. آیت‌الله خامنه‌ای. (1402, 11 16). عوام و خواص. Retrieved from خامنه‌ای دات آی آر: https://farsi.khamenei.ir/newspart-index?tid=1036
  7. باطنی، س. & همکاران. (1401). مبانی تربیت و تعالی انسان در گفتمان حسینی. فصلنامه علمی-پژوهشی سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، 29 - 41.
  8. بصیری، ح. & شفیعی، س. (1391). بررسی تحلیلی حدیث «سلمان منا اهل‌البیت». حدیث پژوهی، 163 - 210.
  9. جعفرزاده، م. (1400). عوامل رشد و تکامل انسان از دیدگاه قرآن و حدیث. ششمین کنفرانس ملی و نوآوری و تحقیق در علوم انسانی و آموزش‌وپرورش، 1 - 55.
  10. جوادی آملی، ع. (1385). تسنیم؛ تفسیر قرآن کریم. قم: انتشارات اسرا.
  11. جهان‌پرور، م. (1400, 01 29). جامعه اسلامی، معیارها و شاخصه‌ها. Retrieved from پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی: https://iict.ac.ir/1400/01/jamejahan/
  12. حاتمی، ع. & حاتمی، ف. (1402). پیشگامان تشیع علوی (مطالعه موردی: سلمان فارسی یا روزبه ایرانی). پنجمین کنفرانس ملی مدیریت، اقتصاد و علوم اسلامی، 255 - 262.
  13. خارستانی، ا. & سیفی، ف. (1393). جایگاه ولایت‌پذیری و ولایت مداری در اسلام و عوامل مؤثّر بر تحکیم آن مبتنی بر قرآن کریم و روایات معصومین (ع). سراج منیر، 85 - 105.
  14. الخوارزمی الزمخشری، م. (1412 ه.ق). ربیع الأبرار و نصوص الأخیار. بیروت: الاعلمی للمطبوعات.
  15. دانایی‌فرد، ح. الوانی، س. & آذر، ع. (1383). روش‌شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکردی جامع. تهران: صفار اشراقی.
  16. دهسار، س. (1400, 08 03). سه ویژگی مهم جامعه‌ی اسلامی در کلام امام صادق (ع). Retrieved from اندیشه برتر: https://btid.org/fa/news/168671
  17. رسولیان، ع. & همکاران. (1399). عوامل و موانع فردی رشد و تعالی انسان از منظر قرآن و روایات. سومین همایش ملی پژوهش‌های قرآنی، 1 - 16.
  18. سید رضی. (984). نهج‌البلاغه. عراق.
  19. شعاری‌نژاد، ع. (1392). روانشناسی رشد. تهران: اطلاعات.
  20. شیخ صدوق. (1390). امالی. تهران: کتابچی.
  21. شیخ عباس قمی. (1393). سفینه البحار. تهران: نوید اسلام.
  22. شیخ مفید. (1413 ه.ق). الاختصاص. قم: الموتمر العالمى لالفیة الشیخ المفید.
  23. صفوی، س. & همکاران. (1396). بنیان‌های رشد آدمی بر مبنای سخنان امام علی علیه‌السلام. پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 91 - 114.
  24. طبرسی، ا. (1393). احتجاج طبرسی. تهران: برگا.
  25. طبرسی، م. (1411 ه.ق). نفس الرحمن فی فضائل سلمان. قم: تهذیب.
  26. علامه امینی. (1399). الغدیر. تهران: بنیاد بعثت.
  27. علامه مجلسی. (1248 ه.ق). بحارالانوار. تهران.
  28. علی العلیاری التبریزی. (1371). بهجة الامال. تهران: بنیاد فرهنگ اسلامی کوشان‌پور.
  29. قرآن کریم، احزاب، 33. (d).
  30. کمره‌ای، خ. (1351). فتاوی صحابی کبیر سلمان فارسی رضی‌الله‌ عنه. تهران: چاپخانه اسلامیه.
  31. کیانی ده‌کیانی، ف. (1401). رشد معنوی انسان از منظر قرآن و حدیث. دومین کنفرانس ملی مطالعات کاربردی در فرایندهای تعلیم و تربیت، 1-13.
  32. لسان الملک سپهر، م. (1384). ناسخ التواریخ: تاریخ الخلفا. تهران: اسلامیه.
  33. محقر، ع. & همکاران. (1400). تبیین الگوی رشد کیفی انسان. مطالعات مدیریت راهبردی، 225 - 248.
  34. محقق فیروزآبادی. (1387). فضائل الخمسة. تهران: مجمع جهانی اهل‌بیت علیهم‌السلام.
  35. محمد بن جریر طبری. (1352). تاریخ طبری (تاریخ الامم و الملوک). تهران: بنیاد فرهنگ زندگی.
  36. محمد بن‌ عمر کشی. (1400). رجال کشی. تهران: آماره.
  37. محیی الدین ابن عربی. (1402). تدبیرات الهیه. تهران: مولی.
  38. مدنی شیرازی، س. (1397). الدرجات الرفیعه. قم: مؤسسه الوفا.
  39. ملائی توانی، ع. (1390). اصول و مبانی سرگذشت‌نگاری: ملاحظاتی درباره‌ی روش‌شناسی زندگی‌نامه‌نویسی. فصلنامه علمی-پژوهشی تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری دانشگاه الزهرا (س), 141 - 165.
  40. مهدی‌دخت، ا. (1402). تبیین مؤلفه‌های مؤثر در رشد و تعالی انسان از منظر صحیفه سجادیه. دو فصلنامه آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث، 1 - 25.
  41. میری، س. & خادمی افضل، ف. (1397). بررسی و نقد دیدگاه آبراهام مزلو در مورد خودشکوفایی با تأکید بر منابع اسلامی. مطالعات تطبیقی قرآن‌پژوهی، 57 - 78.
  42. نوروزی، ر. & کوهی اصفهانی، ه. (1392). بررسی و تبیین مفهوم «انسان متعالی» از منظر قرآن کریم. پژوهشنامه معارف قرآنی، 101 - 130.

 

  1. Denzin, N. (1989). Interpretive biography. Thousand Oaks, USA: Sage Publications.
  2. Haque, A. (2018). Psychology from an Islamic Perspective. Global Psychologies, 137 - 150.
  3. Özkan, F. (2020). Human Nature in Plato's Philosophy. Entelekya Logico-Metaphysical Review, 155 - 172.
  4. Roberts, B. (2002). Biographical research. London: Open University Press.

  • تاریخ دریافت 28 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 11 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 27 آبان 1403
  • تاریخ اولین انتشار 27 آبان 1403
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403