زنان و حکمرانی فرهنگی نبوی: مطالعه‌ای بر «ساخت هویت» با رویکرد تعامل‌گرایی نمادین

دلیر, نیره; براتلو, فاطمه

doi:10.22034/iscw.2024.2036624.1072

زنان و حکمرانی فرهنگی نبوی: مطالعه‌ای بر «ساخت هویت» با رویکرد تعامل‌گرایی نمادین

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

نیره دلیر ¹

فاطمه براتلو ²

¹ .دانشیار، پژوهشکده تاریخ، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

² دانشیار، گروه پژوهشی مدیریت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

10.22034/iscw.2024.2036624.1072

چکیده

این مقاله بر ساخت هویت زنان در عصر پیامبر اکرم (ص) که جدا از سپهر اجتماعی نبوده و نوعی معناسازی را متأثر از «الگوی نقش» برمی‌سازد، تأکید دارد و در پی پاسخ به این پرسش است که «حکمرانی فرهنگی نبوی» چگونه موجب شکل‌دهی به ساخت هویت‌های فردی و جمعی زنان در آن روزگار شده است؟ در این مسیر از شیوه تبیین تاریخی و آراء و نظریات مرتبط با «ساخت هویت» برگرفته از آراء صاحب نظران مکتب «تعامل‌گرایی نمادین» استفاده شده ‌‌است. مقاله این مدعا را مطرح می‌کند که حکمرانی فرهنگی نبوی، در موضوع «ساخت هویت» زنان ناظر بر دستیابی به «خودِ کامل» ملهم و منبعث از «دیگری خاص» است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تأثیر حکمرانی فرهنگی نبوی بر ساخت هویت زنان، بیش از هرچیز متأثر از «الگوی نقش» پیامبر در مقام رهبری تحول‌خواه و نه تنها یک حکمران صرف در مقام «مرجع نقش» بوده است. اتکا به هر یک از دوگانه «الگوی نقش» و «مرجع نقش»، حکمرانی فرهنگی متفاوتی را برمی‌سازد.

کلیدواژه‌ها

حکمرانی فرهنگی

عصر نبوی

زنان

ساخت هویت

رویکرد تعامل‌گرایی نمادین

الگوی نقش

موضوعات

اسلام شناسی

عنوان مقاله English

Women and Prophetic Cultural Governance A Study on "Identity Construction" with a Symbolic Interactionism Approach

نویسندگان English

Nayere Dalir ¹

Fateme Baratlo ²

¹ Institute for Humanities and cultural studies

² Institute for humanities

چکیده English

This paper emphasizes the construction of women's identity during the Prophet Muhammad era (PBUH) era, highlighting its inseparability from the social sphere and the influence of the "role model" paradigm. It seeks to answer how the "prophetic cultural governance" shaped the formation of individual and collective identities of women at that time. The study employs historical analysis and theories related to "identity construction" derived from the viewpoints of scholars in the "symbolic interactionism" school. The article posits that prophetic cultural governance in the context of women's identity construction is aimed at achieving the "complete self" inspired and influenced by the "significant other." The findings indicate that the impact of prophetic cultural governance on women's identity construction was predominantly influenced by the "role model" of the Prophet as a transformative leader rather than merely a ruler in the capacity of a "role reference." Reliance on either the duality of "role model" or "role reference" creates different forms of cultural governance. As a result, prophetic cultural governance based on "role models" appears as a new and effective approach in shaping social and cultural identity. This type of governance is not only in line with Islamic concepts, but also with contemporary ethical theories such as Linda Zagzebski's theory of " Exemplarist moral".

کلیدواژه‌ها English

Cultural Governance

Prophetic Era

Women

Identity Construction

Symbolic Interactionism

Approach

Role Model

*قرآن کریم
1. ابن‌اثیر، عزالدین علی(1414. الکامل فی التاریخ، تحقیق مکتب التراث، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
2. ابن‌اثیر، عزالدین علی(بی تا). اسدالغابة فی معرفة الصحابة، تهران: اسماعیلیان.
3. ابن‌حجر عسقلانی، احمدبن‌علی(1415ق). الإصابة فی تمییز الصحابة، تحقیق شیخ عادل احمد الموجد، بیروت: دارالکتب العلمیة.
4. ابن‌ﺣﻨﺒﻞ، احمد (بی‌تا). اﻟﻤﺴﻨد، بیروت: دارﺻﺎدر.
5. ابن‌سعد، محمد (1388ق). الطبقات الکبری، بیروت: دارصادر.
6. ابن‌عبدالبر، یوسف‌بن‌عبدالله (1381ق). الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، بیروت: دارالفکر.
7. ابن‌هشام، عبدالملک (1375ق). سیرت رسول‌الله(ص)؛ مشهور به سیرة النبی ، تصحیح و اصلاح مغازی یا سیره محمدبن اسحاق، جعفر مدرس صادقی(1373ش)، تهران: نشرمرکز.
8. ابوشقه، عبدالحلیم محمد(1415ق). تحریر المرأة فی عصر الرسالة، الطبعة الرابعة، کویت: دارالقلم للنشر والتوزیع.
9. امین، سید محسن (بی‌تا). اعیان الشیعة، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
10. بخاری، محمدبن اسماعیل (1409ق). الادب المفرد، تحقیق محمدفواد عبدالباقی، بیروت: موسسه الکتب الثقافیة.
11. حرعاملی، محمدبن‌حسن (1409ق). تفصیل وسائل الشیعة إلى تحصیل مسائل الشّریعة، قم: آل البیت لإحیاء التراث.
12. خراسانی پاریزی، ابراهیم (1399). بررسی جایگاه زنان در سیره حکومتی پیامبر اعظم(ع)، مسکویه، (53)، ص18-29.
13. دلیر، نیره. (1392). مشارکت اجتماعی زنان در سیرة پیامبر و مقایسه آن با قرائت غزالی در احیاء علوم‌ الدین، مطالعات تاریخ اسلام، 5(19)، 49-69.
14. شفیعی، محمد. (1391). زن از نگاه پیامبر (ص). روان‌شناسی فرهنگی زن، (12)، 23-36.
15. طیبی، ناهید (1388). زن در چشم پیامبر، قم: بهشت بینش.
16. القاسمی، ظافر (1405ق). نظام الحکم فی الشریعة و التاریخ الاسلامی، بیروت: دار النفایس.
17. قریشی کربن، سیدحسن و شعبانی، حجت (1393). سبک‌های رفتاری پیامبر اعظم (ص) با زنان در عرصه های اجتماعی، جنگ و خانواده، سیاست متعالیة، (6)، 107-122.
18. مجلسی، محمدباقر(1403ق). بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار علیهم السلام ، مصححین: هدایت‌اله مسترحمی، علی‌اکبر غفاری و دیگران، بیروت: دا رإحیاء تراث العربی.
19. مقریزی، تقی‌الدین احمدبن‌علی (بی‌تا)، امتاع الاسماع، تحقیق محمود محمد شاکر، مصر: لجنة التالیف و الترجمه و النشر.
20. واقدی، ابوعبدالله محمدبن‌عمر(1409ق)، المغازی، تحقیق مارسدن جون ز.، بیروت : مؤ سسة الاعلمی للمطبوعات.
1. Ahmed, L. (1992). Women and gender in Islam: Historical roots of a modern debate. Yale University Press.
2. Anderson, B. (2006). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of nationalism (Rev. ed.). Verso.
3. Bandura, A. (1977). Social learning theory. Prentice Hall.
4. Blumer, H. (1969). Symbolic interactionism: Perspective and method. University of California Press.
5. Cohen, A. P. (1985). The symbolic construction of community. Routledge.
6. DiMaggio, P. J., & Mohr, J. (2003). Identity and power: The transformation of American politics. Harvard University Press.
7. Fukuyama, F. (2013). What is governance? Governance, 26(3), 347-368. https://doi.org/10.1111/gove.12035
8. Giddens, A. (2013). Sociology (7th ed.). Polity Press.
9. Goffman, E. (1959). The presentation of self in everyday life. Doubleday.
10. Griffield, T., & Yan, Q. (2006). Cultural identity and globalization. Palgrave Macmillan.
11. Joas, H. (1985). G. H. Mead: A contemporary re-examination of his thought. MIT Press.
12. Mead, G. H. (1934). Mind, self, and society: From the standpoint of a social behaviorist. University of Chicago Press.
13. Moskos, C. C. (1976). The sociology of war and the military. Annual Review of Sociology, 2, 55-78. https://doi.org/10.1146/annurev.so.02.080176.000415
14. Peters, B. G. (2015). Advanced introduction to public policy. Edward Elgar Publishing.
15. Scott, W. R. (2014). Institutions and organizations: Ideas, interests, and identities (4th ed.). SAGE Publications.
16. Stryker, S., & Burke, P. J. (2000). The identity theory's past, present, and future. Social Psychology Quarterly, 63(4), 284-297. https://doi.org/10.2307/2695840
17. Stryker, S. (1980). Symbolic interactionism: A social structural version. Benjamin-Cummings Publishing Company.
18. Tajfel, H. (1981). Human groups and social categories: Studies in social psychology. Cambridge University Press.
19. Tajfel, H., & Turner, J. C. (1986). The social identity theory of intergroup behavior. In S. Worchel & W. G. Austin (Eds.), Psychology of intergroup relations (pp. 7-24). Nelson-Hall.
20. Yuval-Davis, N. (2011). The politics of belonging: Intersectional contestations. SAGE Publications.
21. Zagzebski, L. T. (2017). Exemplarist moral theory. Oxford University Press.