اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

زن و سیاست در قرآن (با تأکید بر حکمرانی ملکه سبا در آیات 22-44 سوره نمل)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
استادیار دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
چکیده
تحول گفتمانی اروپای بعد از رنسانس، تغییرات شگرفی در تعریف و منزلت اجتماعی و حقوقی زنان به‎وجود آورده است. انتقال چنین مفاهیمی به جهان اسلام به‎خصوص در صد سال اخیر، مواجهه‏ی مسلمانان را با رویکردهای سنتی جهان اسلام در مسائل حقوقی زنان به چالش کشیده است. این بحران‎ها که برنتابیدن زنان از تفاسیر سنتی یکی از دستاودهای آن است، موجب بازنگری اندیشمندان مسلمان در مسائل حقوقی زنان گردیده و آیات مربوط به حضور اجتماعی زنان را محور اندیشه و نگارش‎های متعددی نموده است. پژوهش حاضر که با روش تحلیلی-توصیفی و مبتنی بر منابع کتاب‏خانه‏ای سامان یافته است، آیات مربوط به ملکه سبا در سوره نمل را نمونه کامل این بازخوانی قرار داده و با تحلیل محتوای آیات، حضور سیاسی–اجتماعی زنان را در بالاترین عرصه اجرایی واکاوی نموده است. نتایج این پژوهش نشان‏می‏دهد، انتقال تجربه زیسته ملکه سبا در امر سیاسی، تأیید قرآن بر آگاهی‏های زنان در عرصه‏های فراگیر خطر است که با نیل به صلح و عدالت، راه حل جنگ و غلبه نظامی را در اولویت عملکرد خود ندانسته و تعالی و توسعه انسانی را جایگزین مؤثر آن قرار می‏دهند. گرایش و عملکرد ملکه سبا در تغییر سازوکار جنگی به مصالحه، و اولویت وی در صلح، امنیت و عدالت، امروزه با واژگان حکمرانی خوب مورد بحث است. این رهیافت با تغییر در روش‏مندی تفاسیر سنتی به روش‎های نوین تفسیری در آیات مربوط به زنان محقق می‎گردد و راه حل منطقی و عقلانی آیندگان را در پذیرش صلح جهانی و عدالت فراگیر و در پذیرش زنان در سیاست‏ورزی و رهیافت گفتمان سیاست زنانه می‏داند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Woman and politics in the Quran (focusing on the roul of the Queen of Saba in verses 22-44 of Surah An-Naml)

نویسنده English

Masoumeh Rayann
Assistant Professor of Bu Ali Sina University, Hamedan, Iran.
چکیده English

The discursive and paradigmatic evolution of Europe after the renaissance has brought about tremendous changes in the definition and social and legal status of women. The transfer of such concepts to the Islamic world, especially in the last hundred years, has challenged the confrontation of Muslims with the traditional approaches of the Islamic world in women's legal issues. These crises, where women's rejection of traditional interpretations is one of its achievements, have caused Muslim thinkers to reconsider women's legal issues and have made the verses related to women's social presence the focus of many thoughts and writings. The current research, which is organized by analytical-descriptive method and based on library sources, made the verses related to the Queen of Sheba in Surah Namal a complete example of this reading and by analyzing the content of the verses, the political-social presence of women in the highest The executive field has been analyzed. The results of this research show that the transfer of the lived experience of the Queen of Sheba in political matters is the confirmation of the Quran on the awareness of women in the all-pervading arenas of danger, that by achieving peace and justice, the solution to war and military conquest is the priority of their performance. They don't know and replace it with human excellence and development. This approach is achieved by changing the methodology of traditional interpretations to modern interpretation methods in the verses related to women, and the logical and rational solution of the future is to accept world peace and universal justice and to accept women in politics and the approach of political discourse. Feminine knows.

کلیدواژه‌ها English

Surah Nemal
Queen of Sheba
female politics
peace
justice
  • - قرآن کریم

    -عهد عتیق و جدید (برگرفته از سایت: www.BJES.ir)

    • ابن ابی حاتم رازی، عبدالرحمن، (1371ق)، تفسیر القرآن الکریم، بیروت: دار الفکر.
    • ابن حنبل، احمد بن محمد، (بی‏تا)، مسند، بیروت: دار الصادر.
    • ابن عربی، محمد بن عبدالله. (بی‏تا)، احکام القرآن. بیروت: دارالفکر.
    • ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، (1412ق)، تفسیر ابن کثیر، بیروت: دارالمعرفة للطباعة و النشر و التوزیع.
    • ابوحیان اندلسی، محمد بن یوسف، (1342ق)، تفسیر البحرالمحیط، بیروت: دار الکتب العلمیّة.
    • البخاری، محمد بن اسماعیل، (1401ق)، صحیح البخاری، بیروت: دارالفکر.
    • بیضاوی، عبدالله بن عمر، (1330ق)، انوارالتنزیل و اسرار التاویل، بیروت: چاپ افست.
    • پایسته، مرضیه، کلاهی، مهدی و عمرانیان خراسانی، حمید، (1399)، «معیارها و شاخصها: الزامی برای شناخت، بکارگیری و ارزیابی حکمرانی خوب در منابع طبیعی»، نشریه آب و توسعه پایدار، سال 7، شماره 1، ص13-23.
    • جواد علی، (1422ق)، المفصل فی تاریخ العرب، بیروت: دار الساقی.
    • دیاربکری، حسین‏بن محمدبن حسن، (بی‏تا)، تاریخ الخمیس فی أحوال أنفس النفیس، بیروت: دار صادر.
    • دینورى، ابو حنیفه احمد بن داود، (1373)، الاخبار الطوال، قم: منشورات الشریف الرضى.
    • رسول‎زاده، عباس، (1389)، «سلیمان، اسطوره یا تاریخ»، معرفت ادیان، سال 2، شماره 1، ص153-175.
    • رنجبر، جواد و احمدپیری، اعظم، (1402)، «معناشناسی آیات عرش در قرآن کریم براساس روابط هم‏نشینی و جانشینی»، مطالعات سبک شناختی قرآن کریم، سال 7 شماره 1، ص227-248.
    • ریعان، معصومه و رحمان‎ستایش، محمدکاظم، (1394)، «تاریخ‏گذاری حدیث «لن یفلح قوم ولوا امرهم امرأة» بر اساس تحلیل متن و اسناد»، علوم حدیث، سال 20، شماره 1، ص 20-42.
    • سفیدی، هوشمند، 1402، «عقلانیت، اساس سیاستگذاری عمومی»، روزنامه آرمان امروز، شناسه خبر: 4403.
    • سیوطی، عبدالرحمان بن ابی بکر، (بی‏تا)، الدّرالمنثور فی التفسیر المائور، بیروت: دارالمعرفة.
    • صدوق، محمد بن علی بن بابویه، (1413ق)، من لایحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌.
    • صفریان، روح الله و امام جمعه‏زاده، سید جواد، (1396)، « الگوی حکمرانی خوب؛ سرمایه‎ی اجتماعی و توسعه‎ی همه جانبه»، دولتپژوهی، سال 3، شماره 12، ص 145-181.
    • طباطبایی، سید محمدحسین، (1417 ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ پنجم، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
    • طبری‌، محمد بن جریر، (1422ق)، جامع‌البیان‌ فی‌ تفسیرالقرآن‌، دار هجر للطباعة والنشر والتوزیع.
    • الطیالسی، ابوسلیمان بن داود، (بی‎تا)، مسند ابی‏داود الطیالسی، بیروت: دارالمعرفة.
    • قرطبی، محمد بن احمد. (1405ق). الجامع لأحکام القرآن (تفسیر القرطبی). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • قطب، سید، (1368)، آفرینش هنری در قرآن، ترجمه محمد مهدی فوالدوند، تهران: بنیاد قرآن.
    • قلیپور، رحمت الله، (1383)، «تحلیل وامکان سنجی الگوی حکمرانی خوب در ایران با تاکید بر نقش دولت»، دانش مدیریت، دوره 17، شماره 5، ص 85-111.
    • قمی، علی بن ابراهیم، (1404ق)، تفسیر القمی، چاپ سوم، قم: دار الکتاب.
    • گرجی، منیره، (1386)، نگرش قرآن به حضور زن در تاریخ انبیاء، تهران: نشر سوین.  
    • مجلسی، محمدباقر، (1403ق)، بحار الانوار، بیروت: دار احیاء التراث.
    • محسنی، طاهره، (1401)، «الگوی ارتباط مؤثر در سوره مبارکه نمل (مطالعه موردی حضرت سلیمان و ملکه سبا)»، مطالعات سبک‏شناسی قرآن کریم، سال 6، شماره 2، ص 188- 210.
    • محمودی، سیدعلی، (1402)، دیپلماسی را با «ابلاغ پیام» اشتباه نگیریم، مصاحبه با خبرگزاری روزنامه اعتماد، 29/1/1402.
    • مصطفوی، حسن، (1360)، التحقیق فی کلمات القرآن، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
    • معرفت، محمدهادی، (1386)، التمهید فی علوم القرآن، قم: مؤسسه انتشاراتی التمهید.
    • مقدسی، مطهر بن طاهر، (بی‏تا)، البدء و التاریخ، بور سعید: مکتبة الثقافة الدینیة.
    • Buss, David M. (2019). Evolutionary psychology: the new science of the mind (6th ed.). New York. p. 34. ISBN 978-1-138-08818-4. OCLC 1084632387.
    • Johnson, R. W. & Minis, H. (1990). Toward democratic decentralization. USA ID Washington.
    • United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific,(2009) , What is Good Governance? Accessed at: www.unescap.org/huset/gg/governance.htm

  • تاریخ دریافت 04 اردیبهشت 1402
  • تاریخ پذیرش 09 خرداد 1402
  • تاریخ اولین انتشار 25 شهریور 1402
  • تاریخ انتشار 25 شهریور 1402