اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

مطالعه درباره چیستی هنر و سلسله مراتب هنرها در قرآن بر اساس زیباشناسی کانت

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد پژوهش هنر دانشکده هنر، دانشگاه سمنان، ایران
2 دانشیار گروه پژوهش هنر دانشکده هنر، دانشگاه سمنان، ایران.
چکیده
قرآن چه نظری درباره‌ هنر دارد و چه دسته‌‌‌بندی در باب سلسله مراتب هنرها ارائه می‌دهد؟ برای پاسخ به این پرسش به معیار سنجش نیاز داریم. از قرن هجدهم که به درستی قرن ذوق نامیده شده این معیار را انتخاب کردیم همگان در حوزه زیباشناسی بر این باور هستند که مسائل خاص این حوزه در این قرن شکل‌گرفته‌اند. رای نگریستن و بدست آوردن زاویه دید در قرآن از آن به روش توصیفی-تحلیلی بهره می‌جوییم. کانت معیار اهمیت هنرها را دخالت در بازی آزاد فاهمه و تخیل می‌داند که مبتنی بر فرم است. هچنین آثار هنری از لحاظ بیان ایده ها نیز تقسیم بندی می‌کند. به نظر می‌رسد در قرآن هم بیان ایده ها اهمیت دارد که برگرفته از مفاهیم اخلاقی است. نتایج این نگریستن از پشت عینک کانتی این است که دسته‌بندی کانت از هنرهای زیبا شامل هنر سخنوری شعر و خطابه، هنرهای تجسمی، هنر پلاستیک (پیکره تراشی و معماری) و هنر نقاشی (بوستان آرایی و دکوراسیون)، بازی تاثرات حسی و موسیقی و هنر، بازی رنگ ها، هنرهای ترکیبی درام-آوا-رقص است. دسته بندی قرآن از هنرها شامل هنر در واژگان و آیات که هنر کلامی ست، هنر دیدن و شنیدن، هنر فصاحت، هنر نقاشی و تصویری و هنرهای دستی و زیبا شامل نجاری، معماری، هنرهای مربوط به ساخت زره و تزئینات پارچه و در مرحله بعد مجسمه‌‌‌سازی است. در بیان ایده و روح و اهمیت هنرهای کلامی با این تأکید در صدر جدول سلسله مراتب هنرها کانت و قرآن علیرغم تفاوتهای خاص با هم اشتراک دارند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Studying about what art is and the System of Hierarchy of Arts in the Qur'an based on Kant's aesthetics

نویسندگان English

Zohreh Emadoldin 1
Farideh Afarin 2
1 Master's student of Art Research, Faculty of Art, Master's student of Art Research, Faculty of Art, Master's student of Art Research, Faculty of Art, Semnan University, Iran
2 Asso Associate Professor of Art Research Department, Faculty of Arts, Semnan University, Iran ciate Professor, Semnan University, Iran.
چکیده English

What opinion does the Qur'an have about art and the position of the artist, and what classification does it provide regarding the hierarchy of arts? To answer this question, we need a measurement. We have chosen this criterion since the 18th century, which is rightly called the century of taste. Everyone in the field of aesthetics believes that the special issues of this field are being formed in this century. We learn to discuss the problems of each field from its experts and we use it in a descriptive-analytical way to look and get a perspective in the Qur'an.The result of looking through Kant's glasses is that Kant's classification of fine arts includes the art of speech, poetry and oratory, visual arts, plastic art (sculpture and architecture) and painting (garden arrangement and decoration), the play of sensual affection and music. And art is the play of colors, the combined arts of drama-dance. The Qur'an's classification of arts includes the art of words and verses, which is verbal art, the art of seeing and hearing, the art of eloquence, the art of painting and illustration, and manual arts also fine art, which include carpentry, architecture, the arts related to making armor and fabric decorations, and in the next stage, sculpture. Kant considers the criterion of importance to be the free play of understanding and imagination, which is based on form. Such works of art are also divided in terms of expressing ideas. It seems that the expression of ideas is important in the Quran, which is derived from moral concepts. In this section, the importance of verbal arts, with this emphasis, are at the top of the hierarchy of arts.

کلیدواژه‌ها English

Aethetics
What is art
Philosophy of art
System of arts
Kant. Quran
  1. قرآن کریم، ترجمه محمد مهدی فولادوند.، نشر پیام عدالت.

    1. ابنباویه،محمدبنعلی (1376)،امالی شیخ صدوق،ترجمه­ی محمدباقرکمره­ای، تهران: کتابچی.
    2. بابایی،رضا (1385)، نگاهی به اعجاز بیانی قرآن،تهران:انتشارات کانون اندیشه جوان.
    3. بیستونی،محمّد (1384)هنرهای دستی در قرآن کریم، گروه تحقیق انورالسّادات مدّرسی یزدی، نورالسّادات مدرّسی یزدی،مریم رجبی،تهران: بیان جوان.
    4. تا جدینی، علی (1390)، حکمت هنر و زیبایی، مبانی هنر اسلامی و ادبیات عرفانی از دیدگاه استاد شهید مرتضی مطهری، تهران: انتشارات نماد اندیشه.
    5. سیدی، سید حسین .خلف، حسن (۱۳۹۲)، «تحلیل زیبا­شناختی تصویرهای هنری در قرآن (مطالعه­ی موردی سوره فصلت)»، پژوهش­های ادبی قرآنی،شماره ۲،صص ۱۴۲-۱۱۷.
    6. ریخته گران، محمدرضا، (1381). فلسفه هنرهای سنتی و مبانی نظری آن، کتاب ماه هنر، شماره 45 و 46.
    7. حکمت، نصرالله (1384)،حکمت و هنر در عرفان ابن عربی (عشق،زیبایی،حیرت)، تهران: انتشارات فرهنگستان هنر.
    8. جامه بزرگی، محمد جعفر(1391)، «درآمدی بر خوانش امر والا از دیدگاه فلسفه و عرفان اسلامی»، هنر و معماری: زیباشناخت، شماره25، صص 9-16.
    9. خرقانی، حسن (1387)،«مفاهیم زیبایی شناختی در قرآن»، مطالعات اسلامی، شماره 11، صص80-47.
    10. خرقانی، حسن (۱۳۸۷)،«تضاد­­ها و تقابل‌های هنری در قرآن کریم»،الهیات و حقوق، شماره30، صص۱۰۰-۸۳
    11. طباطبایی،سیدمحمدحسین(1417ق)، المیزان فی تفسیرالقرآن، قم: دفتر انشارات اسلامی جامعه‌‌ی مدرسی حوزه‌ی علمیه‌ی قم،چاپ پنجم.
    12. کانت، امانوئل (1396)،نقد قوه حکم، ترجمه: عبدالکریم رشیدیان، تهران: نی.
    13. مددپور،محمّد (1382)، آشنایی با آراء متفکران درباره هنر،تهران: انتشارات سوره مهر.
    14. نریمانی، گلناز (1391)، نظام هنرها در زیباشناسی کانت، پایان نامه کارشناسی ارشد،راهنما مسعود علیا،رشته فلسفه هنر، دانشگاه هنر.
    15. یاقوتی، سپیده (۱۳۹۱)، تعاملات زیبایی‌شناسی و تصویرگری هنری قرآن با تکیه بر آیات منتخب سوره الرحمن،پایان‌نامه کارشناسی ارشد، راهنما: اشرف السادات موسوی لر، رشته پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه الزهراء (س).
    16. Parret, H.(1998) “Kant on Music and the Hierarchy of Arts”,The Journal ofAesthetics and Art Criticism, Vol. 56, No. 3 (Summer,)

  • تاریخ دریافت 06 آذر 1401
  • تاریخ پذیرش 25 شهریور 1402
  • تاریخ اولین انتشار 01 مهر 1402
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1402