اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

تبیین مسئله «تجویز ضرب زنان» با توجه به راهبرد قرآن در موضوع خشونت خانوادگی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
استادیاردانشکده معارف واندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
خشونت خانوادگی از دغدغه‌های جدی دانش‌هایی است که موضوع خانواده را محور پژوهش‌ قرار می‌دهند. قرآن کریم به عنوان منبعی وحیانی، در حوزه خانواده دربرگیرنده مباحثی است که جهت کلی آن به سوی ساختارسازی در این نهاد محوری جامعه انسانی است. در این پژوهش موضوع خشونت خانوادگی با محوریت تبیین شبهه ضرب زنان، مورد ارزیابی قرار گرفته است تا بیان‌گر پاسخی برای این شبهه از نگاه قرآن باشد. در پاسخ به شبهه مطالب در دو سطح سامان یافته است: در مرحله نخست تحلیلی فراگیر از رویکرد قرآن به مسئله خشونت خانوادگی و چگونگی مدیریت افکار جامعه انسانی برای عبور از این فرهنگ غیر انسانی ارایه شده است. در این بخش اثبات گردید قرآن در فرایندی فرهنگ‌ساز تلاش کرده است تا همه زمینه‌های شکل‌دهنده خشونت خانوادگی را سامان بخشد. در مرحله بعد تحلیلی درون‌متنی از آیه 34 سوره نسا ارایه شده است. این تبیین که با در نظر گرفتن دیدگاه کلی قرآن درباره خشونت خانوادگی انجام گرفته است، مشخص می‌سازد آیه مذکور مؤید خشونت در خانواده نیست بلکه تجویز اقدام شوهر در این باره، در راستای سالم‌سازی خانواده و شوهر را در جایگاه حاکم آگاه به قوانین اسلامی قرار داده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Clarifying the Issue of "Wife Beating" in Light of the Quran's Approach to Domestic Violence

نویسنده English

Alireza Nobari
Assistant Professor, Faculty of Islamic Theology and Studies, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده English

Domestic violence is a serious concern for academic disciplines that focus on the family. The Holy Quran, as a divine source, encompasses discussions on the family, generally aiming to structure this central institution of human society. This research evaluates the issue of domestic violence, focusing on the clarification of the "wife beating" dilemma, to provide a Quranic perspective on this issue. In response to this dilemma, the material is organized on two levels: 1. Comprehensive Analysis: A comprehensive analysis of the Quran's approach to domestic violence and how to manage the thoughts of human society to move away from this inhumane culture is presented. In this section, it is proven that the Quran has strived to organize all the factors that shape domestic violence through a culture-building process. 2.Intra-Textual Analysis: An intra-textual analysis of verse 34 of Surah Nisa is provided. This interpretation, which takes into account the Quran's general view of domestic violence, clarifies that the mentioned verse does not support violence in the family. Instead, it prescribes the husband's action in this regard within the framework of family health and places the husband in the position of a ruler aware of Islamic laws.
 


کلیدواژه‌ها English

Domestic Violence
Wife Beating
Verse 34 of Surah Nisa
  1. قرآن کریم.

    1. ابن‌کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمرو، تفسیر القرآن العظیم، محقق محمدحسین شمس‌الدین، بیروت، دار الکتب العلمیة، منشورات محمدعلی بیضون، چ اول، 1419 ق.
    2. ابن‌منظور، محمد، لسان العرب، مصحح امین محمد عبدالوهاب و محمد الصادق العبیدی، بیروت، دار احیاء التراث العربی و مؤسسه التاریخ العربی، 1416 ق.
    3. افروز، غلامرضا، «خانواده متعالی در سایه حقوق عاطفی»، فصلنامه خانواده و پژوهش، ش1 (دوره 17)، 1399.
    4. بلاغی، محمدجواد، آلاء الرحمان فی تفسیر القرآن، قم، بنیاد بعثت، 1420 ق.
    5. جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح ـ تاج اللغة و صحاح العربیة، بیروت ـ لبنان، دار العلم للملایین، چ اول، 1410 ق.
    6. حسن زاده، رمضان، روانشناسی خانواده عشق و ازدواج(مدیریت خانواده)، تهران، ساوالان، چ سوم، 1397
    7. راوندی، قطب‌الدین سعید بن هبة‌الله، فقه القرآن فی شرح آیات الاحکام، قم، کتابخانه آیه الله مرعشی نجفی، چ دوم، 1405 ق.
    8. سبزواری، نجفی محمد بن حبیب‌الله، الجدید فی تفسیر القرآن المجید، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، چ اول، 1406 ق.
    9. سید رضی، محمد، نهج البلاغه، قم، مؤسسه نهج البلاغه، چ اول، 1414 ق.
    10. شبیری زنجانی، سید موسی، کتاب نکاح، قم، مؤسسه پژوهشی رای‌پرداز، چ اول، 1419 ق.
    11. صدوق، محمد بن علی بن بابویه، علل الشرائع، قم، کتابفروشی داوری، چ اول، 1386 ق.
    12. صدوق، محمد بن علی بن بابویه، من لا یحضره الفقیه، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چ دوم، 1413 ق.
    13. طالقانی، سید محمود، پرتوی از قرآن، تهران، شرکت سهامی انتشار، چ چهارم، 1362.
    14. طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه‏ی مدرسین حوزه علمیه قم، چ پنجم، 1417 ق.
    15. طنطاوی، محمد، التفسیر للوسیط القرآن الکریم، مصر، نهضت المصر، چ اول، 1997 م.
    16. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، قم، نشر هجرت، چ دوم، 1410 ق.
    17. فلاحتیان، حسین، نیلوفر میکاییلی، متین یوسفی مریدانی، «پیش‌بینی روابط فرازناشویی براساس کیفیت عشق سبک‌های حل تعارض زوجین و تعهد زناشویی»، فصلنامه آسیب‌شناسی، مشاوره و غنی‌سازی خانواده، ش1 (پیاپی 9)، 1398.
    18. فنی، زهره، «بررسی خشونت نسبت به زنان، سمینار زن در یافته‌های نوین پژوهشی»، مجموعه مقالات پژوهشکده زنان دانشگاه الزهرا، 1378.
    19. قرشی، سیدعلی اکبر، تفسیر احسن الحدیث، تهران، بنیاد بعثت، چ سوم، 1377
    20. قمی، عباس، سفینة البحار و مدینه‌الحکم و الآثار، قم، کوثر ادب، 1388.
    21. کلینی، ابوجعفر محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چ چهارم، 1407 ق.
    22. مجد فقیه، محمدعلی، اسلام و نفی خشونت با رویکرد مبتنی برجنسیت و خانواده، تهران، حکمت و اندیشه، چ اول، 1394.
    23. محقق سبزواری، محمد باقر بن محمد مؤمن، کفایة الأحکام، 2 جلدی، قم، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چ اول، 1423 ق.
    24. مدرسی، سید محمدتقی، تفسیر هدایت، ترجمه احمد آرام، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، چ اول، 1377.
    25. مراغی، احمد بن مصطفی، تفسیر المراغی، بیروت، داراحیاء التراث العربی، بی‌تا.
    26. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، مرکز الکتاب للترجمة و النشر، چ اول، 1402 ق.
    27. مصطفوی، حسن، تفسیر روشن، تهران، مرکز نشر کتاب، چ اول، 1380.
    28. مغنیه، محمدجواد، تفسیر الکاشف، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چ اول،1424 ق.
    29. مکارم شیرازی، ناصر، کتاب النکاح، قم، انتشارات مدرسه امام علی بن ابی‌طالب×، چ اول، 1424 ق.
    30. نوبری، علیرضا، معنویت قدسی از نگاه قرآن با رویکرد تحلیل سازمانی، قم، دفتر نشر معارف، چ اول، 1396.
    31. هنرپروران، نازنین، بررسی مشخصات و ویژگی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ شخصیتی زوجین و ارتباط آن با میزان شیوع و نوع خشونت خانگی در همسران جانباز و شاهد استان فارس، بنیاد شهید و امور ایثارگران، معاونت پژوهش و ارتباطات فرهنگی استان فارس، 1388.

  • تاریخ دریافت 06 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 08 خرداد 1403
  • تاریخ اولین انتشار 08 خرداد 1403
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1402