ارزیابی عملکرد مفسران قرآن کریم در موضوع نشوز مردان

نجفی, فاطمه; شیخانی, خدیجه; اسمعیلی, معبود

doi:10.22034/iscw.2023.713415

ارزیابی عملکرد مفسران قرآن کریم در موضوع نشوز مردان

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان

فاطمه نجفی ¹

خدیجه شیخانی ²

معبود اسمعیلی ³

¹ طلبه سطح سه تفسیر و علوم قرآنی، موسسه آموزش عالی حوزوی نورالزهرا زنجان

² طلبه سطح سه فقه و اصول، جامعه الزهراء

³ دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه کاشان

10.22034/iscw.2023.713415

چکیده

نشوز زوج از آسیب های اجتماعی و خانوادگی است که چالش هایی را در روابط زوجین ایجاد می‌نماید و تهدید کننده امنیت زنان در خانواده است. این مقوله مهم مورد توجه خداوند نیز قرار گرفته و آیه 128 سوره نساء به این موضوع اختصاص یافته است. تفاسیر اجتماعی قرآن نیز نگاه ویژه ای به این مساله داشته اند و به تبیین جوانب مختلف آن پرداخته اند. در پژوهش حاضر سعی شده است با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی به دیدگاههای مفسران متقدم و اجتماعی قرآن و ارزیابی آن ها پرداخته شود. نتایج پژوهش نشان می دهد مفسران متقدم بیشتر بر مباحث لغوی و ادبی این آیه تمرکز داشته اند و در مجموع در این زمینه عملکرد قابل قبولی نیز از خود به جای گذاشته اند. هم چنین در میان تفاسیر اجتماعی نیز فقط عده ای از آن ها در تببین موضوعات اجتماعی این آیه و ارائه خوانش های جدید موفق بوده اند.

کلیدواژه‌ها

نشوز مردان

تفسیر اجتماعی

تفاسیر متقدم

عنوان مقاله English

Evaluation of the Performance of Commentators of the Holy Qur'an in the Issue ofNushuz of Husband: Comparative Reading of Advanced Interpretations and Social Interpretations

نویسندگان English

Fatemeh Najafi ¹

Khadige Shikhani ²

Maabod Esmaili ³

¹ Level 3 Student of Quranic Interpretation and Sciences, Noor al-Zahra Seminary, Zanjan

² Level 3 Student of Jurisprudence and Principles, Al-Zahra Society

³ Ph.D. Student in Arabic Language and Literature, University of Kashan

چکیده English

Nushuz of husband, or the disobedience of the husband, is a social and familial ill that poses challenges to marital relations and threatens the security of women within the family. This significant issue has also been addressed by God in verse 128 of Surah An-Nisa. Social interpretations of the Quran have also paid particular attention to this matter, delving into its various aspects. This present study aims to examine the perspectives of classical and social Quranic interpreters on Nushuz using a descriptive-analytical and comparative approach. The findings of the study reveal that classical interpreters have primarily focused on the linguistic and literary aspects of this verse, demonstrating a generally acceptable performance in this regard. Additionally, among social interpretations, only a select few have been successful in elucidating the social themes of this verse and offering novel readings.

کلیدواژه‌ها English

Nushuz of husband

social interpretation

early interpretations

قرآن کریم.
1. آلوسی، محمود بن عبدالله، (1415هـ . ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی‏، چاپ اول، بیروت، دارالکتب العلمیة.
2. ابوحیان، محمد بن یوسف، (1420هـ .ق)، بحرالمحیط فی التفسیر، چاپ اول، بیروت، دارالفکر.
3. ازهری، محمد بن احمد، (1421 هـ .ق)، تهذیب اللغة، بیروت: داراحیاء التراث العربی، چاپ اول.
4. ابن عاشور، محمد طاهر، (1420هـ . ق)، التحریر و التنویر، چاپ اول، بیروت، موسسة التاریخ العربی.
5. باقری، مهری، (1398)، مقدمات زبانشناسی، چاپ بیست و دوم، تهران، نشر قطره.
6. بانو‌امین، نصرت بیگم، (بی‌تا)، مخزن العرفان در علوم قرآن، چاپ اول، بی‌جا، بی‌نا.
7. بستانی، فواد افرام، (1375)، فرهنگ ابجدی، چاپ دوم، تهران: اسلامی.
8. بوباکار، محمد؛ جزایری، سید حمید، «بررسی تفسیری نشوز زوج و راهکارهای رفع آن با محوریت آیه 128 سوره نساء»، پژوهشنامه زنان و خانواده، شماره 28، پاییز 1401.
9. بیضاوی، عبدالله بن عمر، (1418هـ . ق)، أنوار التنزیل و أسرار التأویل( تفسیر البیضاوى)، چاپ اول، بیروت، داراحیاءالتراث العربی.
10. پاکتچی، احمد، (1401هـ . ش)، روش تحقیق با تکیه بر حوزه علوم قرآن و حدیث ، چاپ ششم، تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق.
11. ثعالبی، عبدالرحمن بن محمد، (1418هـ . ق)، جواهر الحسان، چاپ اول، بیروت، داراحیاءالتراث العربی.
12. ثعلبی، احمد بن محمد،(1422 هـ . ق)، الکشف و البیان، چاپ اول، بیروت، داراحیاءالتراث العربی.
13. جوادی آملی، عبدالله، (1389 هـ . ش)، تفسیر تسنیم جلد 21، چاپ اول، قم، انتشارات اسراء.
14. جوهری، اسماعیل بن حماد، (1376 هـ .ق)، الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربیة، بیروت: دارالعلم للملایین، چاپ اول.
15. راغب‌اصفهانی، حسین بن محمد، (1412هـ .ق)، مفردات الفاظ القرآن، بیروت: دارالقلم، چاپ اول.
16. رشیدرضا، محمد، (1414هـ .ق)، تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار، چاپ اول، بیروت، دار المعرفة.
17. رضایی اصفهانی، محمدعلی،(۱۳۹۸ه.ش)، منطق تفسیر قرآن۲ روش ها و گرایش های تفسیری، چاپ نهم، قم، مرکز ترجمه و نشر المصطفی (ص).
18. زمخشری، محمود بن عمر،(1407هـ . ق)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل‏، چاپ سوم، دارالکتاب العربی.
19. ابن‌سیده، علی بن اسماعیل، (1421هـ .ق)، المحکم و المحیط الاعظم، بیروت: دارالکتب العلمیة، چاپ اول.
20. سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، (1404 هـ .ق)، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، چاپ اول، قم، کتابخانه عمومی آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی.
21. شعرانی، ابوالحسن، (1398ق)، نثر طوبی، چاپ دوم، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
22. صادقی تهرانی، محمد،(1432 هـ . ق)، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن و السنة، چاپ دوم، قم، فرهنگ اسلامی.
23. صفوی، کورش، (1401)، درآمدی بر معنیشناسی، چاپ هفتم، تهران، انتشارات سوره مهر.
24. طباطبایی، محمدحسین، (1390 هـ .ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ دوم، بیروت، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.
25. طبرانی، سلیمان بن احمد، (2008م)، التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم، چاپ اول، اردن: دارالکتاب الثقافی.
26. طبرسی، فضل بن حسن، (1412هـ . ق)، جوامع الجامع، چاپ اول، قم، مرکز مدیریت حوزه علمیه قم.
27. طبرسی، فضل بن حسن، (1372هـ .ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، چاپ سوم، تهران، ناصرخسرو.
28. طبری، محمد بن جریر، (1412 هـ .ق)، جامع البیان فی تفسیر القرآن (التفسیر الطبری)، چاپ اول، بیروت، دار المعرفة.
29. طوسی، محمد بن حسن، (بی‌تا)، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، چاپ اول، دار احیاء التراث العربی.
30. ابن‌فارس، احمد، (1404 هـ .ق)، معجم مقاییس اللغة، قم: مکتب الاعلام اسلامی، چاپ اول.
31. فخررازی، محمد بن عمر، (1420 هـ .ق)، التفسیر الکبیر(مفاتیح الغیب)، چاپ سوم، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
32. فراهیدی، خلیل بن احمد، (1409هـ .ق)، کتاب العین، قم: نشر هجرت،چاپ دوم.
33. فضل الله، محمد حسین، (1419 هـ . ق)، من وحی القرآن، چاپ اول، بیروت، دارالملاک.
34. فیض کاشانی، محمدبن شاه مرتضی، (1415 هـ . ق)، تفسیر الصافی، چاپ دوم، تهران، مکتبة الصدر
35. فیومی، احمد بن محمد، (1414هـ .ق)، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، قم: مؤسسه دارالهجرة، چاپ دوم.
36. قرشی، علی اکبر، (1375هـ .ش)، تفسیر احسن الحدیث، چاپ دوم، تهران، بنیاد بعثت.
37. قطب، سید،(1425 هـ . ق)، فی ظلال القرآن، چاپ سی و پنجم، بیروت، دارالشروق.
38. قمی، علی بن ابراهیم، (1363هـ .ش)، تفسیر القمی، چاپ سوم، قم، دارالکتاب.
39. مدرسی، محمد تقی، (1419هـ . ق)، من هدی القرآن، چاپ اول، دارمحبی الحسین.
40. مراغی، احمد مصطفی، (بی‌تا)، تفسیر المراغی، چاپ اول، بیروت، دارالفکر.
41. مرکز فرهنگ و معارف قرآن، (1382 هـ .ش)، دایرة المعارف قرآن کریم، چاپ سوم، قم، بوستان کتاب.
42. مصطفی، ابراهیم و دیگران، (بیتا)، المعجم الوسیط، قاهره: المکتبة الاسلامیة.
43. مغنیه، محمد جواد، (1424هـ . ق)، الکاشف، چاپ اول، قم، دارالکتاب الاسلامی.
44. مقاتل، ابن سلیمان، (1423 هـ . ق)، تفسیر مقاتل بن سلیمان، چاپ اول، بیروت، داراحیاءالتراث العربی.
45. مکارم شیرازی، ناصر، (1371 هـ .ش)، تفسیر نمونه، چاپ دهم، تهران، دارالکتب الاسلامیة.
46. ابن‌منظور، محمد بن مکرم، (1414هـ .ق)، لسان العرب، بیروت: دارصادر،چاپ سوم.
47. موسوی سبزواری، عبد الاعلی، (1409هـ . ق)، مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن، چاپ دوم، بی جا، دفتر سماحه آیت الله العظمى السبزوارى‏.
48. موسوی، سید غلامرضا، (1401هـ .ش)، روش‌های دین‌پژوهی، چاپ دوم، قم، انتشارات مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه.
49. نسفی، عبدالله بن احمد، (1416هـ . ق)، مدارک التنزیل و حقائق التاویل، چاپ اول، بیروت، دارالنفائس.
50. ابن هشام، عبدالله بن یوسف، (بیتا)، مغنی اللبیب، چاپ چهارم، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.