اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

اسلام شناسی و قرآن پژوهی در جهان معاصر

بازاندیشی درمفهوم حق طلاق در آیات قرآن

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه مطالعات زنان و خانواده، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مطالعات زنان و خانواده، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
چکیده
طلاق در لغت عرب به معنای رها کردن است و این اصطلاح از قبل از ظهور اسلام در بین اعراب به عنوان لفظی برای جدا شدن از همسر استفاده می‌شده است. در شرع اسلام صور مختلفی از طلاق مطرح است و به طورکلی طلاق از اختیارات مرد عنوان می‌شود. این در حالی است که با تاکید بر این مساله در منابع فقهی و قوانین مدنی، مشکلات حقوق بشری در راستای زیرسوال بردن گرایشات زن ستیزانه موازین اسلامی بوجود آمده است. هدف از این پژوهش بازاندیشی در آیات قرآن در مورد حق طلاق است. این مقاله درصدد پاسخگویی به این سوال است که تا چه حد می‌توان به بنیان‌های قرآنی مساله حق طلاق استناد کرد و آیا این موضوع که طلاق از اختیارات مرد می‌باشد و این مرد است که باید در مورد طلاق تصمیم‌گیری نماید تا چه اندازه مبنای قرآنی دارد؟براساس یافته‌های این پژوهش که با مقایسه تطبیقی آیات ازدواج و طلاق صورت گرفت، دریافت شد که آیات مربوط به ضروری بودن رضایت زن در ازدواج، دستور به مودت و رحمت بین زوجین، اختیارات زن در ازدواج و طلاق، لزوم توافق و تراضی طرفین در عقد، اختیار زنان کنیز و آزاد در امر ازدواج و طلاق توافقی نشان می دهند که باید در مفهوم حق و اختیار طلاق به مردان بازاندیشی صورت گیرد و مستندات قرآنی آن با روش های انتقادی مورد مطالعه قرار گیرد. به عبارت دیگر نمی‌توان پذیرفت که بر مبنای آیات قرآن، ازدواج که رکن اصلی آن تراضی طرفین و به قصد همدلی و مودت است در زمان جدایی، تنها در اختیاریکی از زوجین باشد.

تازه های تحقیق

 این تحقیق که با هدف بازاندیشی در مفهوم آیات قرآن در مورد حق طلاق انجام شده است، درصدد پاسخگویی به این سوال بوده است که تا چه حد می‌توان به بنیان‌های قرآنی مساله حق طلاق استناد کرد و آیا این موضوع که طلاق از اختیارات مرد می‌باشد و این مرد است که باید در مورد طلاق تصمیم‌گیری نماید تا چه اندازه مبنای قرآنی دارد؟

براساس یافته‌های این پژوهش که با مقایسه تطبیقی آیات ازدواج و طلاق صورت گرفت، دریافت شد که آیات مربوط به ضروری بودن رضایت زن در ازدواج، دستور به مودت و رحمت بین زوجین، اختیارات زن در ازدواج و طلاق، لزوم توافق و تراضی طرفین در عقد، اختیار زنان کنیز و آزاد در امر ازدواج و طلاق توافقی نشان می دهند که باید در مفهوم حق و اختیار طلاق به مردان بازاندیشی صورت گیرد و مستندات قرآنی آن با روش های انتقادی مورد مطالعه قرار گیرد. به عبارت دیگر نمی‌توان پذیرفت که بر مبنای آیات قرآن، ازدواج که رکن اصلی آن تراضی طرفین و به قصد همدلی و مودت است در زمان جدایی، تنها در اختیاریکی از زوجین باشد. با مطالعه آیات مربوط به طلاق  در قرآن و ملاحظه احکام مربوط به عقود؛ حق طلاق در آیات قرآن نه فقط در اختیار زن و نه فقط در اختیار مرد عنوان شده است. اگر مرد بخواهد طلاق دهد باید حقوق زن شامل مهر و اجور را بپردازد. اگر زن طلاق بخواهد، باید از مقداری از حقوق خود (صداق -اجور) بنا بر توافق با مرد بگذرد و اگر هردو موافق طلاق باشند مهر و اجور باید با توافق طرفین به زن پرداخت شود. اصطلاح رایج «حق طلاق با مرد است» صرفا یک برداشت مبهم است و بنظر می‌رسدجنبه قرآنی ندارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Rethinking the Concept of Right to Divorce in Quranic Verses

نویسندگان English

Afsaneh Tavasoli 1
Mansoreh Mosavi 2
1 Associate Professor, Department of Women and Family Studies, Faculty of Social Sciences and Economics, Alzahra University, Tehran, Iran
2 M.A. Graduate in Women and Family Studies, Faculty of Social and Economic Sciences Alzahra University.Tehran. Iran
چکیده English

In Arabic, the term "talaq" (divorce) means to let go, and it was used by Arabs before Islam to refer to separation from one's wife. Islamic law recognizes various forms of divorce, and divorce is generally considered to be a man's prerogative. However, this emphasis in Islamic jurisprudence and civil laws has raised human rights concerns, challenging the gender-biased nature of Islamic principles. This research aims to re-examine the Quranic verses related to the right to divorce. This article seeks to address the extent to which the Quranic foundations of the right to divorce can be invoked and whether the notion that divorce is a man's prerogative and that it is he man who must decide on divorce has any Quranic basis.
Based on the findings of this research, conducted through a comparative analysis of marriage and divorce verses, it was found that the verses related to the necessity of women's consent in marriage, the injunction to love and mercy between spouses, women's rights in marriage and divorce, the need for agreement and consent of both parties in the contract, and the right of enslaved and free women to consensual marriage and divorce indicate that the concept of men's right and prerogative to divorce needs to be re-examined and its Quranic documentation critically studied. In other words, it cannot be accepted that based on the Quranic verses, marriage, whose main pillar is the consent of both parties and is intended for mutual understanding and affection, should be solely in the hands of one of the spouses at the time of separation

کلیدواژه‌ها English

Divorce
Right to Divorce
Prerogative
Islamic Principles
Divorce Verses
Quran
  1. بن مکی ؛شمس الدین محمد؛معروف به شهید ثانی ،شرح لمعه،انتشارات دارالعلم؛1396
  2. حلی ؛حسن بن یوسف؛ تذکرة الفقها؛انتشارات موسسه ال البیت لاحیاء التراث؛1378
  3. سجادی امین؛مهدی ،معنای فقهی تمتع در باب نکاح
  4. الفوزی ؛ابراهیم؛احکام الاسره فی الجاهلیه والاسلام؛دارالحکمه للنشر ؛لبنان؛1983
  5. قرائتی ، محسن؛تفسیر نمونه ،دارالکتب الاسلامیه ؛1397
  6. کتاب قوانین مدنی انتشارات پندار قلم ؛ 1396
  7. مکارم شیرازی؛ناصر ؛ تفسیر نمونه ؛دارلکتب الاسلامیه ؛ 1396
  8. میرزا حسین نوری طبرسی ، مستدرک الوسایل؛انتشارات موسسه ال البیت لاحیاء التراث؛1365
دوره 2، شماره 1 - شماره پیاپی 3
فروردین 1402
صفحه 85-103

  • تاریخ دریافت 01 اسفند 1401
  • تاریخ بازنگری 08 فروردین 1402
  • تاریخ پذیرش 06 شهریور 1402
  • تاریخ اولین انتشار 06 شهریور 1402
  • تاریخ انتشار 07 خرداد 1402