مروری بر آثار ناصر در حوزه قرائات قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده علوم قرآنی، مشهد، ایران

چکیده

تاریخ قرآن به‌طورکلی و قرائات به‌طور خاص، یکی از حوزه‌های پژوهشی موردعلاقه در غرب است. یکی از پرکارترین قرائت‌پژوهان عصر حاضر شادی حکمت ناصر است. وی تاکنون دو کتاب و چهار مقاله در این زمینه به چاپ رسانده است. این مقاله با بررسی این آثار دریافته است که ازنظر ناصر، تاریخ متن قرآن برای رسیدن به شکل کنونی، شاهد پنج مرحلۀ رسمی‌سازی بوده است. برای بررسی این مراحل، ناصر از مراحل میانی که اطلاعات بیشتری دربارۀ آن در دست بوده شروع کرده است تا به‌این‌ترتیب، تبیین آنچه در مرحلۀ نخستین روی‌داده آسان‌تر شود. وی در آثارش رویکرد تاریخی- انتقادی دارد و از ورود به مباحث زبان‌شناختی و فقهی استقبال می‌کند؛ همچنین کوشیده است از روش‌های نوین، همچون تحلیل اسناد-متن موتسکی بهره گیرد و بدین‌وسیله، روند ایجاد انگارۀ شذوذ و نیز دو راوی را بررسی کند. همچنین او تطوّرات درونی رشتۀ قرائات را از رهگذر بررسی ارتباط آن با دیگر علوم همچون ادبیات، فقه و حدیث موردتوجه قرار داده است.

کلیدواژه‌ها

بر-اشر، مئیر (1395). دگرخوانش‌ها و افزوده‌های شیعۀ امامیه به قرآن (محمّدعلی طباطبایی، مترجم)؛ قرآن‌شناسی امامیه در پژوهش‌های غربی (محمّدعلی طباطبایی، به‌کوشش). قم: دارالحدیث.
کریمی‌نیا، مرتضی (1398). «پیش و پس از تئودور نلدکه؛ تاریخ قرآن نویسی در جهان اسلام». دوفصلنامه مطالعات تاریخی قرآن و حدیث، 24(48)، 7-42.
ناصر، شادی حکمت (1398). نقل قرائات قرآن؛ مسئلۀ تواتر و پیدایی قرائت‌های شاذّ (الهه شاه‌پسند و ولی عبدی، مترجمان). تهران: کرگدن.
رضایی هفتادر، حسن؛ و فروغی، حسن (1393). «مستشرقان قرائت‌پژوه و زمینه‌های پژوهشی آنان». دوفصلنامه مطالعات قرائت قرآن، 2(3)، 188-171.
Beck, E. (1948). "Studien Zur Geschichte der Kufischen Koranlesung in den Beiden Ersten Jahrhunderten. I." Orientalia 17.3 (1948): 326-355.
Grodzki, M. (2016). Review of The Transmission of the Variant Readings of the Qurʾān, Bulletin Critique des Annales Islamologiques, vol. 30. 31-33.
Harvey, R. (2017). “The Legal Epistemology of Qur'anic Variants: The Readings of Ibn Masʿūd in Kufan fiqh and the Ḥanafī madhhab”. Journal of Qur'anic Studies, 19(1), 72-101.
Harvey, R. (2016). “The Preferences of al-Kisāʾī (d. 189/805): Grammar and Meaning in a Canonical Reading of the Qur’an”. International Journal for the Semiotics of Law-Revue internationale de Sémiotique Juridique, 29(2),
313-332.
Kohlberg, E., & Amir-Moezzi, M. A. (2009). Revelation and Falsification: the" Kitāb al-qirāʾāt" of Aḥmad b. Muḥammad al-Sayyārī; Critical Edition with an Introduction and Notes. Texts and Studies on the Qurʾān.
Melchert, C. (2000). “Ibn Mujāhid and the Establishment of Seven Qur'anic Readings”. Studia Islamica, 5-22.
Melchert, C. (2008). “The Relation of the Ten Readings to one Another”. Journal of Qur'anic Studies, 10(2), 73-87.
Nasser, S. H. (2016). “We have sent it down as an Arabic Qurʾān: Praying behind the Lisper”. Islamic Law and Society, 23(1-2), 23-51.
Hekmat Nasser, S. (2015). “Revisiting Ibn Mujāhid's Position on the Seven Canonical Readings: Ibn ʿĀmir's Problematic Reading of Kun fa-yakūna”. Journal of Qur'anic Studies, 17(1), 85-113.
Nasser, S. H. (2015). “The Grammatical Blunders of Qurʾān Reciters: Zallat al-qāriʾ by Abū Ḥafṣ al-Nasafī (d. 537/1142)”. Journal of Abbasid Studies, 2(1), 1-37.
Nasser, S. H. (2013). “The Two-Rāwī Canon before and after ad-Dānī (d. 444/1052–3): The Role of Abū ṭ-Ṭayyib Ibn Ghalbūn (d. 389/998) and the Qayrawān/Andalus School in Creating the Two-Rāwī Canon”. Oriens, 41(1-02), 41-75.
Nasser, S. H. (2020). The Second Canonization of the Qurʾān (324/936): Ibn Mujāhid and the Founding of the Seven Readings. Brill.
Nasser, S. H. (2013). The Transmission of the Variant Readings of the Qurʾān: The Problem of Tawātur and the Emergence of Shawādhdh, Leiden: Brill.
Rippin, A. (2014). The Transmission of the Variant Readings of the Qurʾān: The Problem of Tawātur and the Emergence of Shawādhdh.
Shah, M. (2003). “Exploring the Genesis of Early Arabic Linguistic Thought: Qur'anic Readers and Grammarians of the Kūfan Tradition (Part I)”. Journal of Qur'anic Studies, 5(1), 47-78.
Shah, M. (2003). “Exploring the Genesis of Early Arabic Linguistic Thought: Qur'anic Readers and Grammarians of the Baṣran Tradition (Part II)”, Journal of Qur'anic Studies, 5(2), 1-47.
Shah, M. (2016). “The Case of Variae Lectiones in Classical Islamic Jurisprudence: Grammar and the Interpretation of Law”. International Journal for the Semiotics of Law-Revue Internationale de Sémiotique Juridique, 29(2), 285-311.
Shah, M. (2004). “The Early Arabic Grammarians' Contributions to the Collection and Authentication of Qur'anic Readings: The Prelude to Ibn Mujāhid's Kitāb al-Sabca”. Journal of Qur'anic Studies, 6(1), 72-102.
  • تاریخ دریافت: 19 بهمن 1399
  • تاریخ بازنگری: 07 اسفند 1399
  • تاریخ پذیرش: 01 اردیبهشت 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 01 اردیبهشت 1400